giáo án cảnh ngày hè (nguyen trai) link download giáo trình Ngữ văn 10 cảnh mùa hè (nguyễn trai) tôi. mục tiêu bài học . 1. kiến thức . Bạn đang xem: Giáo án ngữ văn lớp 10 bài cảnh ngày hè <3 - vẻ đẹp thơ mộng của nguyễn trai . 2. kỹ năng Link tải Giáo án Ngữ Văn 10 Cảnh ngày hè (Nguyễn Trãi) I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức - Cảm nhận vẻ đẹp độc đáo của bức tranh thiên nhiên ngày hè, vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi với tình yêu thiên nhiên, yêu đời, nặng lòng với nhân dân, đất nước. - Vẻ đẹp thơ Nôm Nguyễn Trãi 2. Kĩ năng Có kĩ năng phân tích một bài thơ Nôm của Nguyễn Trãi. 3. Toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ và là một xu thế tất yếu đối với sự phát triển của thế giới ngày nay. Vai trò của nó đang ngày càng được khẳng định trong việc thúc đẩy sự giao lưu kinh tế, chính trị, văn hóa xã hội và an ninh mà không một quốc gia nào nằm ngoài xu thế đó. Giáo án và bài tập tiếng anh 10 Global Success; Giáo án ngữ văn năm học 2022- 2023; Đề thi thử THPT quốc gia 2022 môn Ngữ văn; 12 và luyện thi THPT, luyên thi vào 10, dạy thêm dạy hè Mới nhất Năm học 2022- 2023. Đặc biêt! Đã cập nhật chuyên đề Toán 10 theo SGK mới: Cánh 2001 ( số La Mã: MMI) là một năm thường bắt đầu vào thứ hai trong lịch Gregory. Năm 2001 là năm đầu của thế kỷ 21 và thiên niên kỷ 3 trong lịch Công Nguyên. Năm 2001 cùng lúc với những năm 5761-5762 trong lịch Do Thái, 5102-5103 (Vikrama và Vrisha) trong lịch Ấn Độ giáo, 1421 GIÁO ÁN SOẠN THEO CV 5512 THẦY CÔ CÓ NHU CẦU THAM KHẢO BỘ GIÁO ÁN LỚP 10 XIN LIÊN HỆ VỚI SỐ ĐIỆN THOẠI 0988417284 Tiết: 35 - KHDH Ngày soạn: Ngày dạy: TÊN BÀI DẠY: CẢNH NGÀY HÈ Nguyễn Trãi Thời lượng: 1 tiết A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT. I. Về kiến thức: xFpjIw. Tài liệu soạn bài Cảnh ngày hè chi tiết và đầy đủ nhất do Đọc Tài Liệu biên soạn với nội dung tóm tắt kiến thức cơ bản và gợi ý trả lời câu hỏi đọc hiểu tác phẩm thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn soạn Cảnh ngày hè Nguyễn Trãi được biên soạn chi tiết nhất nhằm giúp các em cảm nhận được vẻ đẹp độc đáo của bức tranh ngày hè và tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước của Nguyễn Trãi. Qua đó thấy được đặc sắc nghệ thuật của thơ Nôm Nguyễn Trãi bình dị, tự nhiên, đan xen câu lục ngôn sáu chữ vào bài thơ thất ngôn bảy chữ.Với những hướng dẫn chi tiết trả lời câu hỏi sách giáo khoa dưới đây các em không chỉ soạn bài tốt mà còn nắm vững các kiến thức quan trọng của tác phẩm này. Cùng tham khảo nhé ...Nội dung cơ bản về tác phẩm- Quốc âm thi tập gồm 254 bài, là tập thơ Nôm sớm nhất hiện còn. Với tập thơ này, Nguyễn Trãi là một trong những người đặt nền móng và mở đường cho sự phát triển của thơ tiếng Nội dung Quốc âm thi tập phản ánh vẻ đẹp con người Nguyễn Trãi người anh hùng với lí tưởng nhân nghĩa, yêu nước, thương dân; nhà thơ với tình yêu thiên nhiên, quê hương, con người, cuộc sống,...- Thể thơ thất ngôn Đường luật của Trung Quốc đã được Nguyễn Trãi sử dụng thuần thục như một thể thơ dân tộc, có khi chen vào chỗ thích hợp một số câu lục ngôn câu sáu chữ.- Quốc âm thi tập được chia thành bốn phần Vô đề, môn thì lệnh thời tiết, môn hoa mộc cây cỏ, môn cầm thú thú vật. Phần Vô đề gồm toàn thơ không có tựa đề, nhưng được sắp xếp thành một số mục Ngôn chí nói lên chí hướng, Mạn thuật kể ra một cách tản mạn, Tự thán tự than, Tự thuật tự nói về mình, Bảo kính cảnh giới Gương báu rắn mình,...- Bài thơ Cảnh ngày hè là bài số 43 trong mục Bảo kính cảnh giới tả cảnh ngày hè cho thấy tâm hồn Nguyễn Trãi chan chứa tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất bài Cảnh ngày hè ngắn gọn Gợi ý trả lời các câu hỏi đọc hiểu soạn bài Cảnh ngày hè ngắn gọn trang 118, 119 sách giáo khoa Ngữ văn 10 tập - hiểuCâu 1 trang 118 SGK Ngữ văn 10 tập 1Trong bài thơ có nhiều động từ diễn tả trạng thái của cảnh ngày hè. Đó là những động từ nào? Trạng thái của cảnh được diễn tả ra sao?Trả lời- Các động từ đùn đùn, phun, tiễn- Tính từ lao xao, dắng dỏi.=> Trạng thái của cảnh ngày hè được diễn tả đầy sống động, căng tròn nhựa sống như chờ cơ hội được bung ra, tỏa hương sắc nồng nàn cho mùa 2 trang 118 SGK Ngữ văn 10 tập 1Cảnh ở đây có sự hài hòa giữa âm thanh, màu sắc, cảnh vật và con người. Anh chị hãy phân tích và làm sáng lời- Cảnh vật ngày hè ngập tràn màu sắc, sự kết hợp màu độc đáo giữa màu đỏ của hoa lựu trước hiên với cây hòe xanh rợp Hương hoa sen kết hợp với khung cảnh ấy khiến không gian tràn đầy sức Trong không gian cảnh hè ấy, hình ảnh con người hiện lên với sự sung túc, hạnh phúc trong lao Tiếng “lao xao” của làng chài cùng tiếng ve râm ran tạo ra không khí nhộn nhịp, tràn đầy sức sốngCâu 3 trang 118 SGK Ngữ văn 10 tập 1Nhà thơ đã cảm nhận cảnh vật bằng những giác quan nào? Qua sự cảm nhận ấy, anh chị thấy nhà thơ có tấm lòng như thế nào đối với thiên lời- Nhà thơ đã cảm nhận cảnh vật bằng nhiều giác quan như thị giác màu xanh của cây hòe, màu đỏ của hoa lựu, màu hồng của hoa sen, màu vàng của ánh nắng, thính giác tiếng chợ cá lao xao, khứu giác hương sen và sự liên tưởng, tưởng tượng phong phú.=> Qua sự cảm nhận này, Nguyễn Trãi bộc lộ tình yêu thiên nhiên say đắm, tâm hồn tinh tế, nhạy cảm và sự giao hòa mãnh liệt cùng tạo 4 trang 118 SGK Ngữ văn 10 tập 1Hai câu thơ cuối cho thấy tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với người dân thế nào? Nhận xét về âm điệu kết thúc bài lời- Hai câu thơ cuối cho ta hiểu tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với người dân là một tấm lòn yêu thiên nhiên, một tấm lòng ân ái với dân, với Âm điệu câu thơ lục ngôn 6 chữ kết thúc bài thơ khác âm điệu những câu thất ngôn 7 chữ là ông ước được chiếc đàn của vua Thuấn để gảy khúc Nam phong mong cho dân giàu mọi phương. Câu kết của bài thơ thể hiện sự dồn nén cảm xúc của toàn bài thơ.=> Sự thay đổi âm điệu như vậy có tác dụng trong việc thể hiện tình cảm của tác giả là ông mong cho dân no đủ mọi nơi, mọi miền và hạnh phúc đến với tất cả mọi 5 trang 119 SGK Ngữ văn 10 tập 1Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là gì ?- Lòng yêu thiên nhiên- Lòng yêu đời, yêu cuộc sống- Khát vọng về cuộc sống thái bình, hạnh phúc cho nhân việc lí giải cách lựa chọn của mình, anh chị hãy làm nổi bật vẻ đẹp của tâm hồn Nguyễn Trãi qua bài lờiCảm hứng chủ đạo của bài thơ- Nguồn gốc từ tình yêu thiên nhiên, lòng yêu đời, yêu đất nước, khát vọng về cuộc sống thái bình, hạnh phúc cho nhân Xuất phát từ khát vọng hòa bình cho nhân dân cộng hưởng với vẻ đẹp tâm hồn, lí tưởng của Nguyễn Trãi, nhân cách của Nguyễn Trãi.→ Bài thơ sử dụng hình ảnh gần gũi, bình dị, câu thơ thất ngôn xen lục ngôn, tác giả mang lại bức tranh thiên nhiên đầy sức sống, tươi bài Cảnh ngày hè phần Luyện tậpCâu hỏi luyện tập trang 119 SGK Ngữ văn 10 tập 1Cảm nhận của anh chị về vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn Nguyễn Trãi qua bài ý một số ý chính cần đạt được* Thể loại bài viết phân tích - chứng minh* Nội dung chính Tâm hồn chan chứa tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân đất nước của Nguyễn Trãi được thể hiện qua các chi tiết- Vẻ đẹp bức tranh thiên nhiên, cuộc sống của ngày hè sống động, cho thấy sự cảm nhận tinh tế, bút pháp nghệ thuật tài hoa của tác Vẻ đẹp cuộc sống tâm hồn Nguyễn Trãi tâm hồn yêu thiên nhiên, tấm lòng ưu ái với dân với nước.+ Cuộc sống giản dị, thanh tao.+ Tâm hồn chan chứa yêu thương.+ Cách sử dụng ngôn ngữ, hình ảnh dân tộc quen thuộc, gần bài Cảnh ngày hè chi tiết Gợi ý trả lời các câu hỏi đọc hiểu soạn bài Cảnh ngày hè trang 118, 119 sách giáo khoa Ngữ văn 10 tập - hiểuBài 1 trang 118 SGK Ngữ văn 10 tập 1Trong bài thơ có nhiều động từ diễn tả trạng thái của cảnh ngày hè. Đó là những động từ nào? Trạng thái của cảnh được diễn tả ra sao?Trả lời- Các động từ diễn tả trạng thái của cảnh tập trung trong sáu câu thơ đầuHòe lục đùn đùn tán rợp giươngThạch lựu hiên còn phun thức đỏHồng liên trì đã tiễn mùi hươngLao xao chợ cá làng ngư phủDắng dỏi cầm ve lầu tịch dương...- Miêu tả cảnh ngày hè, tác giả đã sử dụng các động từ đùn đùn, giương, phun. Từ đùn đùn gợi tả sắc xanh thẫm của tán hoè lớp lớp, liên tiếp tuôn ra, giương rộng ra; từ phun gợi sự nổi bật, bắt mắt của màu đỏ hoa lựu. Cảnh vật được miêu tả với sức sống mãnh liệt. Như có một cái gì đó thôi thúc bên trong, sức sống như ứa căng, tràn đầy khiến cho màu xanh của lá hòe đùn đùn lên và tán giương lên che rợp, khiến cho cây lựu ở hiên nhà phun ra màu đỏ. Thiên nhiên hiện lên sống động vô 2 trang 118 SGK Ngữ văn 10 tập 1Cảnh ở đây có sự hài hòa giữa âm thanh, màu sắc, cảnh vật và con người. Anh chị hãy phân tích và làm sáng lời- Trong bài thơ có các màu sắc màu xanh của cây hoa hòe, màu đỏ của hoa lựa, hoa sen có cả mùi thơm của hương sen, tất cả đều dưới ánh nắng chiều màu vàng lầu tịch dương.- Bài thơ còn có các âm thanh như tiếng "lao xao" của "chợ cá làng ngư phủ", tiếng rên rỉ từ cổ; dắng dỏi của ve sầu nghe như tiếng đàn cầm ve từ trên lầu dưới ánh nắng Trong bức tranh mùa hè còn có sự hài hòa giữa cảnh vật và con người. Tuy ít nói tới con người nhưng ta vẫn thấy dấu vết, hình bóng con người rất gần gũi những cây hòe, cây lựu, hồ sen... không phải là những thực vật hoang dã mà có sự tham gia chăm sóc của bàn tay con người. Cho nên, bên cạnh các hình ảnh thiên nhiên ấy còn thấy có cái hiên nhà Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ, cái ao trì Hồng liên trì đã tiễn mùi hương, và cả ngôi lầu Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương. Đặc biệt, có rất nhiều âm thanh tiếng người được nghe từ xa Lao xao chợ cá làng ngư phủ...- Các hình ảnh, màu sắc, âm thanh, mùi vị hài hòa giữa con người với cảnh vật, là tất cả những vẻ đẹp bình dị, gần gũi, thân thuộc của quê hương, đất nước con người Việt 3 trang 118 SGK Ngữ văn 10 tập 1Nhà thơ đã cảm nhận cảnh vật bằng những giác quan nào? Qua sự cảm nhận ấy, anh chị thấy nhà thơ có tấm lòng như thế nào đối với thiên lời* Cảm nhận của Nguyễn Trãi- Nhà thơ tập trung những giác quan như thị giác, thính giác, khứu giác và cả cảm giác nữa để quan sát cảnh thiên nhiên. Thiên nhiên ngày hè hiện lên với những đặc trưng cụ thể bởi những cảm nhận tinh tế. Đó là màu xanh của lá cây, màu đỏ của hoa lựu và hương thơm của hoa sen. Mùa hè có tiếng ve kêu... Thiên nhiên càng hiện lên cụ thể bao nhiêu, càng đẹp bao nhiêu thì chứng tỏ tâm hồn nhà thơ càng đẹp bấy nhiêu. Một tâm hồn đẹp đẽ nhất định phải xuất phát từ thế giới quan lành mạnh. Bao trùm lên từ tấm lòng yêu nước, yêu đời của Ức Trai.* Tấm lòng của Nguyễn Trãi- Tình yêu thiên nhiên nồng nàn, tha Tình yêu thiên nhiên có nguồn cội sâu xa từ lòng tha thiết yêu đời, yêu cuộc sống của tác Nguyễn Trãi yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống, gắn liền với tấm lòng tha thiết với dân, với 4 trang 118 SGK Ngữ văn 10 tập 1Hai câu thơ cuối cho thấy tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với người dân thế nào? Nhận xét về âm điệu kết thúc bài lời- Hai câu kết diễn tả khát vọng, mong mỏi da diết của Nguyễn Trãi về cuộc sống thanh bình, hạnh phúc của nhân dân. Nhà thơ mong mỏi có khúc đàn Nam Phong của vua Thuấn. Mỗi khi khúc đàn ấy gảy lên thì mưa thuận gió hòa, nhân dân làm ăn sung sướng no Lấy chuyện xưa để nói hiện tại, cho thấy tấm lòng yêu nước, thương dân của Nguyễn Trãi. Đó là tấm lòng yêu nước thương dân đến trọn Đồng thời câu thơ cũng có nghĩa Nếu có đàn Ngu đàn của vua Nghiêu sẽ gảy lên một khúc nhạc - ca ngợi cuộc sống thái bình, nhân dân giàu đủ khắp bốn phương. Đây là lời ngợi ca sự hưng thịnh của triều đại, nhưng đồng thời cũng là lời nhắc nhở các bậc quân vương luôn quan tâm đến nhân Nhà thơ thể hiện niềm vui, sự ngợi ca, nhưng đồng thời cũng là niềm mong ước cho đất nước thái bình, lời khuyên các vị vua noi gương Nghiêu, Thuấn “rủ lòng thương yêu và chăm sóc muôn dân, khiến cho chỗ thôn cùng xóm vắng không có tiếng hờn giận oán cừu” lời trong một bản tấu của Nguyễn Trãi. Đó cũng chính là tư tưởng “lấy dân làm gốc của ông “Làm lật thuyền mới biết sức dân như nước”. Tư tưởng đó bắt nguồn từ lời dạy của Khổng Tử “Dân vi bản, xã tắc vi quy, quân vi khinh Dân là gốc, xã tắc là quý, vua là nhẹ.- Âm điệu của bài thơ có sự thay đổi câu kết chỉ có 6 chữ lục ngôn, khác với những bài kết thúc bằng câu thất ngôn. Câu lục ngôn làm cho âm điệu đang 7 chữ dồn lại trong 6 Tác dụng của việc kết thúc bằng câu thơ lục ngôn cảm xúc được dồn nén, nhưng dư âm của nó lại mở ra. Bài thơ hết những âm hưởng chưa hết, đó là nhờ cách kết thúc bằng câu thơ sáu chữ trong một bài thơ thất 5 trang 119 SGK Ngữ văn 10 tập 1Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là gì ?- Lòng yêu thiên nhiên- Lòng yêu đời, yêu cuộc sống- Khát vọng về cuộc sống thái bình, hạnh phúc cho nhân việc lí giải cách lựa chọn của mình, anh chị hãy làm nổi bật vẻ đẹp của tâm hồn Nguyễn Trãi qua bài lời- Bài thơ tả cảnh ngày hè, trước hết phải lấy cảm hứng từ tình yêu thiên nhiên. Đằng sau cảm hứng chủ đạo đó, ta mới thấy lòng yêu đời, tình yêu sông nước hay khát vọng về cuộc sống thái bình, hạnh phúc cho nhân Yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống con người và vươn tới khát vọng hoà bình hạnh phúc cho nhân dân là vẻ đẹp tâm hồn và lí tưởng của Nguyễn Trãi, nhân cách của Nguyễn Bài thơ sử dụng hình ảnh gần gũi, bình dị, câu thơ thất ngôn xen lục ngôn, Nguyễn Trãi mang đến bức tranh thiên nhiên đầy sức sống, khỏe khoắn. Đó cũng chính là vẻ đẹp của tinh thần lạc quan trong tâm hồn nhà bài Cảnh ngày hè phần Luyện tậpCâu hỏi luyện tập trang 119 SGK Ngữ văn 10 tập 1Cảm nhận của anh chị về vẻ đẹp của thiên nhiên và tâm hồn Nguyễn Trãi qua bài lờiDàn ý cảm nhận chi tiết1. Nguyễn Trãi – một tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết- Bức tranh thiên nhiên cảnh ngày hè được Nguyễn Trãi vẽ lên rất sinh động+ Cảnh vật gần gũi, quen thuộc của mùa hè Lá hòe, hoa thạch lựu, hoa sen.+ Cảnh vật rực rỡ, nổi bật, sinh động Thông qua việc dùng những gam màu nóng để miêu tả cảnh vật lục, đỏ, hồng.+ Cảnh vật căng tràn sức sống, sự sinh sôi cuộn trào toát ra từ trong lòng cảnh vật Sử dụng các động từ mạnh “phun”, đùn đùn” để diễn tả những trạng thái, sức sống tràn trề của cảnh vật.+ Cảnh vật tinh tế, tao nhã với hương thơm Mùi hương nồng nàn của hoa sen cuối mùa.→ Bứa tranh thiên nhiên cuối mùa hạ nhưng không tàn úa, héo nát mà ngược lại vô cùng rực rỡ, sinh động, giàu sức Tâm hồn Nguyễn Trãi+ Phải vô cùng yêu và say mê cảnh sắc thiên nhiên nên Nguyễn Trãi mới có những phát hiện tinh tế, tuyệt vời đến thế.+ Nguyễn Trãi có tâm hồn nghệ sĩ tinh tế, nhạy cảm2. Nguyễn Trãi – một tâm hồn luôn tha thiết với cuộc sống làng quê- Bức tranh cuộc sống sôi động, phong phú+ Hình ảnh cuộc sống quen thuộc chợ cá, làng ngư phủ, lầu tịch dương+ Âm thanh cuộc sống Tiếng lao xao của chợ cá, tiếng ve kêu dắng dỏi. Đó là những âm thanh của một cuộc sống nhộn nhịp, vui tươi, sôi nổi, tấp nập+ Cách sử dụng từ láy tượng thanh “lao xao”, “dắng dỏi” kết hợp với phép đảo trật tự cú pháp đã nhấn mạnh âm thanh sôi động của cuộc Tâm hồn Nguyễn Trãi+ Nguyễn Trãi yêu cảnh sắc của làng quê, yêu cuộc sống nơi thôn quê+ Ông quan tâm đến cuộc sống của người dân quê lam lũ thì mới có thể để tâm, lắng nghe được những âm thanh Nguyễn Trãi – một tâm hồn nặng lòng với dân với nước- Mở đầu bài thơ, Nguyễn Trãi thể hiện triết lí sống “nhàn”+ Rồi rỗi rãi, thảnh thơi+ “Hóng mát thuở ngày trường” Hoạt động thư thái, tự do tự tại→ Tâm hồn thảnh thơ, nhàn tản, vô lo vô nghĩ- Kết thúc bài thơ, Nguyễn Trãi thể hiện tâm sự của mình+ Điển tích điển cố “Ngu cầm” Gợi về triều đại vua Nghiêu, Thuấn – thời kì nhân dân được hưởng ấm no, thái bình.→ Niềm vui sướng, hạnh phúc của Nguyễn Trãi khi được sống ở quê hương với những người dân thôn dã.→ Thể hiện ước muốn có được cuộc sống no đủ, hạnh phúc trên quê hương ông. Đó là khát khao của một người con luôn suy tư, trăn trở, một lòng hướng về quê hương+ Ước mơ của Nguyễn Trãi “Dân giàu đủ khắp đòi phương”→ Không chỉ khát khao về cuộc sống hạnh phúc, no đủ trên quê hương ông, Nguyễn Trãi còn mong muốn cuộc sống ấy có ở khắp nơi trên cả nước.→ Tấm lòng vì nước thương dân, lo nghĩ cho vận mệnh dân tộc⇒ Dù ở những phút thanh nhàn hiếm có của cuộc đời nhưng Nguyễn Trãi vẫn nặng lòng với dân với nước, nhàn thân chứ không nhàn bài Cảnh ngày hè nâng cao Gợi ý trả lời các câu hỏi đọc hiểu soạn bài Cảnh ngày hè nâng cao sách giáo khoa Ngữ văn 10 nâng cao tập 1 Cảnh ngày hè được miêu tả với những hình ảnh, chi tiết nào? Những hình ảnh, chi tiết ấy thể hiện cảm nhận của tác giả về thiên nhiên và cuộc sống như thế nào?Trả lờiCảnh ngày hè được miêu tả với những hình ảnh, chi tiết hòe lục đùn đùn, thạch lựu còn phun thức đỏ, hồng liên trì đã tiễn mùi hương, chợ cá lao xao, tiếng ve hinh ảnh, chi tiết ấy thể hiện gợi lên sự sống động, căng tràn nhựa sống như cờ cơ hội được bung ra, tỏa hương sắc nồng nàn cho mùa 2 Bài thơ thể hiện tâm trạng và mong ước gì của tác giả?Trả lờiĐó là niềm khát khao được sống, được hòa mình vào thiên nhiên, cuộc sống. Đồng thời tác giả mong muốn một cuộc sống thái bình, thịnh trị cho nhân 3 Phân tích sức gợi của các tính từ, động từ, từ láy trong việc biểu hiện hình tượng và cảm giác?Trả lờiTham khảo đáp án tại mục 2 hướng dẫn soạn bài chương trình chuẩn câu hỏi số 4 Bài thơ này khác với bài thơ Đường luật ở chỗ nào? Các câu “lục ngôn” ở đây có ý nghĩa gì về mặt tiết tấu, nhịp điệu?Trả lờiBài thơ này có chứa hai câu thơ sáu điệu của bài thơ có sự thay đổi, câu thơ lục ngôn có tác dụng cô đọng âm điệu, làm cho ý nghĩa của những câu bảy chữ dồn lại trong câu sáu chữ. Đó là sự dồn nén cảm xúc của nhà thơ và đến tận cùng mới bộc lộ hết khiến cho dư âm của nó mở ra nhiều suy tư trong lòng người đọc, người nhớBài thơ tả cảnh ngày hè cho thấy tâm hồn Nguyễn Trãi chan chứa tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước. Câu thơ lục ngôn cuối bài ngắn gọn, thể hiện sự dồn nén cảm xúc của cả bài đẹp của cảnh ngày hè đã được tác giả Nguyễn Trãi không chỉ dùng thị giác mà còn cảm nhận bằng thính giác và khứu giác để viết nên Cảnh ngày khảo thêm Phân tích bài thơ Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi// Trên đây là những nội dung hướng dẫn soạn bài Cảnh ngày hè đã được biên soạn chi tiết. Nội dung này không chỉ giúp bạn tham khảo để soạn bài mà còn giúp bạn nắm vững các kiến thức quan trọng để hoàn thành tốt các đề văn hay câu hỏi liên quan đến tác phẩm Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi.[ĐỪNG SAO CHÉP] - Bài viết này chúng tôi chia sẻ với mong muốn giúp các bạn tham khảo, góp phần giúp cho bạn có thể để tự soạn bài Cảnh ngày hè một cách tốt nhất. "Trong cách học, phải lấy tự học làm cố" - Chỉ khi bạn TỰ LÀM mới giúp bạn HIỂU HƠN VỀ BÀI HỌC và LUÔN ĐẠT ĐƯỢC KẾT QUẢ CAO. Tìm hiểu chung a. Quốc âm thi tập Là tập thơ Nôm sớm nhất Việt Nam – mở đường cho sự phát triển của thơ tiếng Việt. Gồm 254 bài thơ, là tập thơ Nôm cổ nhất và được đánh giá vào loại hay nhất Bố cục chia làm 4 phần Nội dung Phản ánh vẻ đẹp toàn diện Nguyễn Trãi người anh hùng với lí tưởng nhân nghĩa, yêu nước, thương dân; nhà thơ với tình yêu thiên nhiên, con người, cuộc sống,... Sáng tác theo thể thơ Nôm đường luật, có xen câu lục ngôn với câu thất ngôn b. Bài thơ "Cảnh ngày hè" Xuất xứ Là bài thứ 43 thuộc phần “Bảo kính cảnh giới” gương báu răn mình, ở phần vô đề của Quốc âm thi tập Hoàn cảnh sáng tác Bài thơ ra đời trong những năm Nguyễn Trãi là nhàn quan, không được vua tin dùng như trước. Thể thơ Thất ngôn xen lục ngôn Đọc - hiểu văn bản Rồi hóng mát thưở ngày trường, Hoè lục đùn đùn tán rợp giương Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ, Hồng liên trì đã tiễn mùi hương Lao xao chợ cá làng ngư phủ, Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng Dân giàu đủ khắp đòi phương a. Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống Màu sắc xanh; đỏ; hồng và màu của ánh mặt trời lúc sắp lặn. ⇒ tươi tắn, rực rỡ mà không chói chang Âm thanh Tiếng ve dắng dỏi ⇒ tiếng đàn. Âm thanh của thiên nhiên. Tiếng chợ cá lao xao ⇒ Âm thanh của cuộc sống thanh bình. Động từ đùn đùn; giương; phun; tiễn ⇒ thể hiện trạng thái của cảnh vật dù là cuối ngày nhưng sức sống căng tràn, bên trong sự vật tuôn trào ra ngoài không dứt. cảnh vật giàu sức sống. Câu thơ 3 và 4 nhịp thơ không phải là 4/3 như thơ Đường. ở hai câu này nhịp hơ 3/4 nhấn mạnh trạng thái của cảnh. ⇒ Qua cảm nhận của tác giả bức tranh thiên nhiên ngày hè hiện lên thật sống động, có sự hài hòa giữa đường nét, màu sắc, âm thanh, con người và cảnh vật. cảnh được đón nhận từ gần đến xa, từ cao đến thấp. Cấu trúc đăng đối hài hòa. b. Vẻ đẹp tâm hồn thi nhân Sáu câu đầu. Câu một tâm thế đón nhận cảnh Nhịp thơ 1/2 /3 chậm ⇒ thể hiện sự thư thái khi đón nhận cảnh. Năm câu tiếp theo tác giả đón nhận thiên nhiên cuộc sống bằng nhiều giác quan. Thị giác nhìn thấy màu sắc. Khứu giác mùi hương hoa sen. Thính giác tiếng ve kêu Liên tưởng tiếng ve như tiếng đàn… Xúc giác hóng mát. → Tác giả có tình yêu thiên nhiên nồng nàn mà tinh tế. Đó là cội nguồn sâu xa của tấm lòng yêu đời, yêu cuộc sống Hai câu kết tấm lòng yêu thương nhân dân. Ước mong, khát vọng cao đẹp về một cuộc sống thái bình, hạnh phúc cho muôn dân Nhịp thơ câu cuối 6 tiếng, ngắn gọn, dồn nén cảm xúc của cả bài thơ Việt hóa Tư tưởng nhân nghĩa – điểm kết tụ của hồn thơ Ức trai – là lí tưởng hoài bão một đời ôm ấp, canh cánh bên lòng của Nguyễn trãi. ó Tứ thơ vận động từ thiên nhiên đến cuộc sống con người và kết tụ ở khát vọng của nhà thơ. Ba câu thơ tiếp theo, dưới ngòi bút đầy tài năng của Nguyễn Trãi, một bức tranh thiên nhiên thật sống động và đầy màu sắc như đang phơi bày trước mắt người đọc. Đó là màu xanh của cây hòe, màu đỏ của hoa lựu, màu hồng của hoa sen, màu vàng lung linh của ánh nắng chiều. Tất cả hòa quyện lại với nhau, tạo nên một bức tranh cảnh vật rất đặc trưng của mùa hè. Mở đầu bức tranh thơ là hình ảnh cây Hòe – một loại cây đặc trưng ở vùng quê Bắc Bộ. Tính từ “đùn đùn” kết hợp với động từ mạnh “ giương” đã góp phần diễn tả sự sum suê, nẩy nở, làm bức tranh như sống động hơn. Cảm giác về cái gay gắt của nắng hè không còn nữa. Cái rực rỡ của nắng chỉ làm cho màu xanh lục thêm tươi tắn, lóng lánh. Màu xanh lục của cây hòe đã trở thành màu nền chủ đạo trong bức tranh thơ. Dùng gam màu lạnh mà vẫn tạo cảm giác ấm cúng, sảng khoái bởi lẽ Nguyễn Trãi đã chấm phá trên nền màu xanh ấy những bông hoa lựu đỏ rực“phun thức đỏ” giàu sức gợi tả. Sự tương phản giữa màu đỏ của lựu và màu xanh của hòe tạo tiếp một ấn tượng mới mẻ về sự vận động của màu sắc, sự sống mãnh liệt của hoa lá. Chúng tranh nhau đùn ra, phun ra tạo một cảm giác choáng đang xem nội dung tài liệu Ôn tập Ngữ văn 10 - Cảnh ngày hè Nguyễn Trãi, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trênCẢNH NGÀY HÈ Nguyễn Trãi Nguyễn Trãi 1380 – 1442 là một bậc anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới. Xuất thân trong một gia đình có truyền thống yêu nước và văn hoá, văn học. “Cảnh ngày hè” là bài thơ số 43 thuộc chùm thơ Bảo kính cảnh giới trong Quốc âm thi tập. Bài thơ thể hiện tư tưởng, tình cảm yêu đời, yêu thiên nhiên và ước vọng cao đẹp của nhà thơ trước cảnh ngày hè. Đề tài mùa hè, cảnh hè vốn đã được nói nhiều trong thơ văn của dân tộc. Nhưng đây là bài thơ khá tiêu biểu cho ngôn ngữ thi ca của Ức Trai, đậm đà dấu ấn thời đại. Mở đầu bài thơ là bức tranh ngày hè với những hình ảnh thiên nhiên rực rỡ. Rồi hóng mát thuở ngày trường Hòe lục đùn đùn tán rợp giương Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ Hồng liên trì đã tiễn mùi hương Nhịp cắt của câu thơ thứ nhất “ Rồi hóng mát thuở ngày trường” 1/2/3 gợi từng bước đi khoan thai, đĩnh đạc, đầy tự tin và tâm thế nhẹ nhõm, thoải mái của Nguyễn Trãi. Con người đó, tuổi đã cao, thảnh thơi, tự hào, thỏa mãn về sự nghiệp mà mình thực hiện được thời trai trẻ, giờ thì tạm rảnh rỗi , thong dong hóng mát, hòa mình vào cảnh đẹp, vào cuộc đời để thêm yêu đời, yêu cuộc sống. Câu thơ chỉ vỏn vẹn với sáu từ nhưng đã khá đầy đủ về thời gian, hoàn cảnh, tâm trạng của nhà thơ. Đây chính là sự phá cách đầy sáng tạo của Nguyễn Trãi, ông đã Việt hóa thơ Đường luật vốn mỗi câu có đủ bảy từ. Ba câu thơ tiếp theo, dưới ngòi bút đầy tài năng của Nguyễn Trãi, một bức tranh thiên nhiên thật sống động và đầy màu sắc như đang phơi bày trước mắt người đọc. Đó là màu xanh của cây hòe, màu đỏ của hoa lựu, màu hồng của hoa sen, màu vàng lung linh của ánh nắng chiều. Tất cả hòa quyện lại với nhau, tạo nên một bức tranh cảnh vật rất đặc trưng của mùa hè. Mở đầu bức tranh thơ là hình ảnh cây Hòe – một loại cây đặc trưng ở vùng quê Bắc Bộ. Tính từ “đùn đùn” kết hợp với động từ mạnh “ giương” đã góp phần diễn tả sự sum suê, nẩy nở, làm bức tranh như sống động hơn. Cảm giác về cái gay gắt của nắng hè không còn nữa. Cái rực rỡ của nắng chỉ làm cho màu xanh lục thêm tươi tắn, lóng lánh. Màu xanh lục của cây hòe đã trở thành màu nền chủ đạo trong bức tranh thơ. Dùng gam màu lạnh mà vẫn tạo cảm giác ấm cúng, sảng khoái bởi lẽ Nguyễn Trãi đã chấm phá trên nền màu xanh ấy những bông hoa lựu đỏ rực“phun thức đỏ” giàu sức gợi tả. Sự tương phản giữa màu đỏ của lựu và màu xanh của hòe tạo tiếp một ấn tượng mới mẻ về sự vận động của màu sắc, sự sống mãnh liệt của hoa lá. Chúng tranh nhau đùn ra, phun ra tạo một cảm giác choáng ngợp. Câu thơ thứ tư thể hiện sự cảm nhận tinh tế của các giả trong khung cảnh tĩnh lặng của bức tranh. Quả thật, cảnh phải thật sự tĩnh lặng, người làm thơ phải thật sự đắm mình trong khung cảnh êm đềm mới nhận ra hương sen chỉ còn thoang thoảng đâu đó giữa không gian cuối hè. Tĩnh nhưng thật là động bởi tác giả dùng tĩnh để tả động, dùng khoảnh khắc êm vắng của ngày trường để tả sức sống của thiên nhiên. Cảnh ngày hè trong thơ Nguyễn Trãi không chỉ thể hiện trong những màu sắc của thiên nhiên tươi đẹp mà còn qua nhịp sống của nhân dân. Lao xao chợ cá làng ngư phủ Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương Bức tranh cảnh ngày hè trở nên sinh động, đặc sắc hơn với âm thanh và mùi vị. Hai từ láy “lao xao”, “dắng dỏi” kết hợp với nhau đã thể hiện những âm thanh của làng chài quen thuộc- lao xao của chợ cá, rộn rã của tiếng ve. Nguyễn Trãi đã ngắm nhìn cuộc sống, cảm nhận cuộc sống với một tâm hồn rộng mở, một tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống tha thiết. Tiếng lao xao, tiếng ve phải chăng là tiếng lòng ông, tiếng lòng của một vị tướng cầm quân từng xông pha trận mạc một thời, tiếng lòng của một người yêu thiên nhiên tha thiết. Mặc dù khung cảnh mà tác giả miêu tả là cuối ngày, khi mặt trời lặn nhưng mọi vật vẫn tràn đầy sức sống với những từ ngữ “đùn đùn”, “giương”, “phun”, “tiễn”, “ lao xao”, “dắng dỏi”. Phải chăng đó là những điều ước mong sâu kín của tác giả - ước mong được cống hiến cho nhân dân, cho đất nước. Nhiệt huyết đó như muốn phun ra, trào ra và lan tỏa đi khắp nơi. Hai câu cuối bài thơ là lời gửi gắm trọn vẹn tâm tư cùng nỗi ước mong, khát vọng mãnh liệt của Nguyễn Trãi trước cảnh ngày hè Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng Dân giàu đủ khắp đòi phương Mượn điển tích để nói lên khát vọng của mình. Nhà thơ ước muốn có được cây đàn của vua Thuấn, gảy lên khúc “Nam phong”, cầu mưa thuận gió hòa đem lại cuộc sống giàu có ấm no cho muôn dân. Câu thơ cuối sáu chữ ngắn gọn, nhịp 3/3 thể hiện sự dồn nén cảm xúc của cả bài – tác giả khát khao đem tài trí thực hành tư tưởng yêu nước, thương dân, và đó cũng chính là tưởng chủ đạo của bài thơ. Không có một lòng yêu quê hương, đất nước sâu đậm, ông không thể có một ước muốn như vậy. Không có lòng yêu quê hương, đất nước, ông không thể cảm nhận được hết vẻ đẹp mùa hè nơi một làng chài quê hương thanh bình. Và, không có lòng yêu quê hương, đất nước, ông không thể viết nên bài thơ “ Cảnh ngày hè” làm xúc động lòng người như vậy. Bài thơ tả cảnh ngày hè cho thấy tâm hồn Nguyễn Trãi chan chứa tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước. Việt hóa thơ Đường luật, sáng tạo thơ thất ngôn xen lục ngôn, vận dụng hình ảnh, màu sắc, đường nét, âm thanh của cảnh vật thiên nhiên và cuộc sống của con người, hệ thống ngôn ngữ giản dị tinh tế xen lẫn từ Hán và điển tích chính là những nét nghệ thuật đặc trưng cho “ Cảnh ngày hè” của Nguyễn Trãi. Học sinh đọc tiểu dẫn ? Phần tiểu dẫn giới thiệu nội dung gì. Học sinh nêu; GV chốt ý. Học sinh đọc bài thơ. => Cảm nhận về bài thơ? - Câu thơ đầu ta thấy tâm trạng trữ tình được thể hiện như thế nào? "Rồi hóng mát thuở ngày trường" Học sinh nhận xét vẻ sinh động của bức tranh. - Đây là bức tranh với màu sắc rực rỡ GV - "Đùn đùn" kết hợp với động từ "rợp" diễn tả sức sống căng đầy gây ấn tượng mãnh liệt cho người đọc. Cái nắng cùng với màu xanh làm cho cái nắng gay gắt không còn nữa. So sánh với câu thơ ''Đầu tường lửa lựu lập loè đơm bông'' Thi nhân cảm nhận cảnh vật bằng các giác quan nào? - Sau bức tranh thiên nhiên mang tâm trạng NguyễnTrãi mong ước điều gì? Học sinh tìm hiểu điển tích trong SGK. Liên hệ "Nhà Nam nhà Bắc đều no mặc Lừng lẫy cùng ta khúc thái bình" 4- Củng cố Học sinh tổng kết nội dung và nghệ thuật trong bài thơ. 5- Dặn dò - Học bài, nắm nội dung, tư tưởng, chủ đề. - Chuản bị “Tóm tắt văn bản tự sự” theo SGK. I- Tìm hiểu chung - Giới thiệu về ''Quốc âm thi tập'' gồm có 254 bài thơ viết bằng chữ Nôm. + Tập thơ chia làm 4 phần Vô đề Mạn thuật; Tự thân; Bảo kính cảnh giới; Môn thì lệnh; Môn hoa mộc; Môn cầm thú. - Nội dung, tư tưởng phản ánh tình cảm, vẻ đẹp nhân cách toàn diện của Nguyễn Trãi. Đó là tư tưởng nhân nghĩa sáng ngời, yêu nước, thương dân, giữ gin nhân cách, hoà cảm với thiên nhiên,… II-Tìm hiểu bài thơ 1. Cảm nhận chung - Bài thơ thể hiện vẻ đẹp tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống của Nguyễn Trãi. - Bài thơ bộc lộ khát vọng về cuộc sống thanh bình, hạnh phúc cho nhân dân. 2. Phân tích a. Sự giao cảm với thiên nhiên, tạo vật trong tâm hồn ức Trai - Thời gian rảnh rỗi, tâm hồn thư thái thanh thản, không khí mát mẻ, trong lành => Một ngày như vậy trong cuộc đời Nguyễn Trãi không nhiều, - Bức tranh cuối hè hiện lên sinh động đầy sức sống, có đường nét, màu sắc, âm thanh, cảnh vật + Màu lục của lá là đặc trưng của cỏ cây. Chúng mang trong mình sức sống mãnh liệt. + Màu đỏ của hoa thạch lựu; + Âm thanh của tiếng ve; + Âm thanh của làng chài; => Bức tranh có sự kết hợp hài hòa giữa âm thanh và cảnh vật cảnh vật thiên nhiên dân dã. Đây là nguồn cảm hứng dạt dào cho thi nhân. - Hình ảnh của "hoè, lựu, sen" quen thuộc, gần gũi, đặc trưng cho cảnh sắc nơi thôn dã . - Thời gian vào cuối mùa hè nhưng sự sống không hề dừng lại + ''Đùn đùn'', ''giương'', ''phun''. => Thôi thúc sự sống bên trong đang ứa căng không thể kìm nén được. -Thi nhân đón nhận cảnh vật bằng nhiều giác quan thị giác, thính giác, khứu giác,… => Nguyễn Trãi hoà sắc âm theo quy luật cái đẹp trong hội hoạ và âm nhạc để bức tranh ẩn chứa những tâm trạng thầm kín của ông. b. Niềm khao khát ấm no, hạnh phúc cho nhân dân - Ước mơ tiếng đàn vua Thuấn để hoà khúc Nam phong ca ngợi cuộc sống thanh bình, ấm no. Bên cạnh tâm hồn nghệ sĩ, Nguyễn Trãi là một người suốt đời vì nước vì dân. => Điểm kết tự của bài thơ không phải là thiên nhiên, cảnh vật mà là tâm hồn con người hết lòng vì dân vì nước. III- Tổng kết 1- Nội dung bài thơ thể hiện tình yêu thiên nhiên trong tâm hồn ức Trai, bên cạnh đó toả sáng vẻ đẹp tâm hồn của con người cả cuộc đời vì dân, vì nước. Tiếng lòng của Nguyễn Trãi -Gương báu răn mình. 2- Nghệ thuật thể thơ của Trung Quốc được vận dụng sáng tạo. Kết hợp hài hoà màu sắc và âm thanh, hình ảnh gần gũi, bình dị. - Quốc âm thi tập gồm 254 bài thơ Nôm, chia làm 4 phần. Phần Vô đề được xếp thành một số mục Bảo kính cảnh giới có 61 bài, Cảnh ngày hè là bài số 43. - Nội dung Phản ánh vẻ đẹp con người Nguyễn Trãi.+ Người anh hùng với lý tưởng nhân nghĩa, yêu nước thương dân.+ Nhà thơ với tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, cuộc Nghệ thuật Việt hoá thể thơ dân tộc có khi chen vào chỗ thích hợp một số câu lục ngôn. Bạn đang xem nội dung tài liệu Giáo án Ngữ văn 10 - Tiết 36 Cảnh ngày hè Nguyễn Trãi, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trênNgày soạn29/10/2012 Tiết 36 Bài dạy Đọc văn CẢNH NGÀY HÈ Bảo kính cảnh giới – số 43 Nguyễn Trãi I .MỤC TIÊU Sau bài học này, học sinh cần - Kiến thức Cảm nhận được vẻ đẹp của bức tranh ngày hè và vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi. Nhận thức được đặc điểm của thơ Nôm Nguyễn Trãi. - Kĩ năng Đọc- hiểu một bài thơ Nơm Đường luật theo đặc trưng thể loại. - Thái độ Biết tôn trọng, yêu thương, bồi dưỡng cho mình một nhân cách sống. II. CHUẨN BỊ Thầy Đọc tài liệu tham khảo, SGK, SGV, bài tập cho học sinh. Trị Đọc SGK, học bài cũ, soạn bài mới. III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC - Ổn định tổ chức 1 phút Kiểm tra sĩ số học sinh. - Kiểm tra bài cũ 4 phút Đọc thuộc bài thơ Tỏ lịng của Phạm Ngũ Lão, phân tích hào khí Đơng A được thể hiện trong bài thơ? TIẾN TRÌNH TIẾT DẠY TL Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Mục tiêu cần đạt 10 Hoạt động 1 Hướng dẫn học sinh đọc – hiểu khái quát. GV Yêu cầu học sinh đọc tiểu dẫn SGK, sau đó yêu cầu học sinh nêu tóm tắt về nội dung thơ văn Nguyễn Trãi. HS Đọc tiểu dẫn SGK, sau đó tóm tắt vài nét về nội dung thơ văn Nguyễn Trãi. – hiểu khái quát - Quốc âm thi tập gồm 254 bài thơ Nôm, chia làm 4 phần. Phần Vô đề được xếp thành một số mục Bảo kính cảnh giới có 61 bài, Cảnh ngày hè là bài số 43. - Nội dung Phản ánh vẻ đẹp con người Nguyễn Trãi. + Người anh hùng với lý tưởng nhân nghĩa, yêu nước thương dân. + Nhà thơ với tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, cuộc sống. - Nghệ thuật Việt hoá thể thơ dân tộc có khi chen vào chỗ thích hợp một số câu lục ngôn. 25 Hoạt động 2 Hướng dẫn học sinh đọc - hiểu chi tiết. GV Gọi học sinh đọc bài thơ, yêu cầu đọc đúng nhịp. GV Cảnh trong bài thơ là cảnh cụ thể nào? Ở đâu? Vì sao ta biết điều đó? GV Nhận xét về bức tranh thiên nhiên và cuộc sống qua cảm nhận của nhà thơ. GVVẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ được thể hiện như thế nào trong bài thơ này? GV Liên hệ thơ văn Nguyễn Trãi để thấy được tấm lòng luôn canh cánh nỗi ái quốc ưu dân. Bui một tấm lòng ưu ái cũ/ Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông. HS Đọc diễn cảm văn bản bài thơ, chú ý ở giọng điệu, cách ngắt nhịp. HS Thảo luận, trả lời Cảnh ngày hè ở một làng chài. HS Tìm những chi tiết cụ thể để chứng minh. HS Thảo luận, trả lời Bức tranh thiên nhiên buổi chiều vừa sinh động vừa tràn đầy sức sống, vừa có hình, vừa có hồn, vừa gợi tả, vừa sâu lắng. HS Thảo luận phát biểu - Một tâm hồn luôn rộng mở trước thiên nhiên. - Một nhà thơ yêu nước, thương dân sâu sắc. II. Đọc – hiểu chi tiết 1 Phong cảnh thiên nhiên và cuộc sống ngày hè. * Cảnh ngày hè ở làng chài vào lúc cuối ngày. - Vẻ đẹp rực rỡ của bức tranh thiên nhiên + Mọi hình ảnh đều sống động Hịe lục đùn đùn, rợp mát che cả một khoảng sân; thạch lựu phun trào sắc đỏ; sen hồng đang độ nức ngát mùi hương. + Mọi màu sắc đều đậm đà Hịe lục, lựu đỏ, sen hồng. - Vẻ đẹp thanh bình của bức tranh cuộc sống con người Nơi chợ cá, dân dã thì “lao xao” tấp nập; chốn lầu gác thì ve kêu “dắng dỏi” như một bản đàn. - Cảnh vật được cảm nhận bằng nhiều giác quan Thị giác, khứu giác, thính giác,… => Cả thiên nhiên và cuộc sống con người đều tràn đầy sức sống. Nhà thơ đã hoà quyện giữa màu sắc với âm thanh làm cho bức tranh thiên nhiên vừa có hình, vừa có hồn, vừa gợi tả, vừa sâu lắng. Điều đĩ cho thấy một tâm hồn khao khát sống, yêu đời mãnh liệt và tinh tế, giàu chất nghệ sĩ của tác giả. 2 Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi - Một nhà thơ với tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống dù trong hoàn cảnh nào cũng mở rộng tấm lòng để đón nhận thiên nhiên nên có được một bức tranh cảnh vật chiều hè sinh động như thế. - Đắm mình trong cảnh ngày hè, nhà thơ ước muốn cĩ cây đàn của vua Thuấn, gảy khúc “Nam phong” cầu mưa thuận giĩ hịa để dân giàu nước mạnh. Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng Dân giàu đủ khắp đòi phương. - Lấy Nghiêu, Thuấn làm “gương báu răn mình”, Nguyễn Trãi đã bộc lộ chí hướng cao cả Luơn khao khát đem tài trí để thực hành tư tưởng nhân nghĩa yêu nước, thương dân. 5 Hoạt động 3 Hướng dẫn học sinh tổng kết. GVMột trong những sáng tạo của Nguyễn Trãi khi sử dụng thơ Thất ngôn Đường luật là gì? Tác dụng? HS Dựa vào phần ghi nhớ trả lời. III. Tổng kết Bài thơ miêu tả cảnh ngày hè tràn đầy sức sống, qua đó cho thấy vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi Yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, canh cánh nỗi niềm ưu ái với nước với dân. Cách chen vào một số câu lục ngôn làm cho ý thơ chắc khoẻ, cân đối và góp phần Việt hoá thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật của Trung Quốc. - Củng cố, dặn dị 1 phút Nắm được giá trị nội dung và nghệ thuật bài thơ. - Bài tập về nhà Đọc thuộc bài thơ, soạn bài tiếp theo. IV. RÚT KINH NGHIỆM ………………………………………………………………………………………………………. Ngày soạn Ngày dạy Dạy lớp ………………………………… ………………………………… Tuần 11 – Tiết 32 CẢNH NGÀY HÈ Nguyễn Trãi I. Mục tiêu bài học 1. Kiến thức a/ Nhận biết HS nhận biết, nhớ được tên tác giả và hoàn cảnh ra đời của tác phẩm. b/ Thông hiểu HS hiểu và lí giải được hoàn cảnh sáng tác có tác động và chi phối như thế nào tới nội dung tư tưởng của tác phẩm. c/ Vận dụng thấp Khái quát được đặc điểm phong cách tác giả từ tác phẩm. d/ Vận dụng cao Vận dụng hiểu biết về tác giả, hoàn cảnh ra đời của tác phẩm để phân tích giá trị nội dung, nghệ thuật của tác thơ trung đại. 2. Kĩ năng a/ Biết làm Bài đọc hiểu về thơ trung đại b/ Thông thạo Sử dụng tiếng Việt khi trình bày một bài nghị luận về thơ trung đại 3. Thái độ a/ Hình thành thói quen đọc hiểu văn bản b/ Hình thành tính cách tự tin khi trình bày kiến thức về thơ trung đại c/ Hình thành nhân cách có đạo đức trong sáng. II. Trọng tâm 1. Về kiến thức - Cảm nhận được vẻ đẹp độc đáo của bức tranh ngày hè và tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước của Nguyễn Trãi. - Thấy được đặc sắc nghệ thuật của thơ Nôm Nguyễn Trãi bình dị, tự nhiên, đan xen câu lục vào thơ thất ngôn. 2. Về kĩ năng 1. Về kĩ năng chuyên môn Rèn luyện kĩ năng đọc hiểu một tác phẩm thơ trung đại. 2. Về kĩ năng sống Rèn luyện kĩ năng giao tiếp, kĩ năng làm việc nhóm. 3. Về thái độ, phẩm chất - Thái độ Bồi dưỡng lòng yêu thiên nhiên, yêu đất nước. - Phẩm chất Sống yêu thương, sống tự chủ và sống trách nhiệm... 4. Phát triển năng lực - Năng lực chung Năng lực tự học, năng lực tự giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực thẩm mỹ, năng lực thể chất, năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực tính toán, năng lực công nghệ thông tin và truyền thông - Năng lực riêng + Năng lực sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp hàng ngày + Năng lực giải quyết vấn đề thông qua môn học + Năng lực vận dụng kiến thức văn học vào cuộc sống… III. Chuẩn bị GV SGK, SGV Ngữ văn 10, Tài liệu tham khảo, Thiết kế bài giảng HS SGK, vở soạn, tài liệu tham khảo IV. Tổ chức dạy và học Bước 1 Ổn định tổ chức lớp Bước 2 Kiểm tra bài cũ ? Hào khí Đông A được thể hiện như thế nào trong bài thơ “Tỏ lòng” của Phạm Ngũ Lão. Bước 3 Tổ chức dạy và học bài mới Hoạt động của GV - HS Nội dung bài học Hoạt động 1 Khởi động Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập GV cho HS xem phim tài liệu về Nguyễn Trãi… Em hãy cho biết nội dung đoạn phim ? Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ HS suy nghĩ, thảo luận GV Quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 3 Báo cáo kết quả HS mỗi nhóm cử đại diện, báo cáo kết quả thảo luận. GV quan sát, hỗ trợ. Bước 4 Nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ GVnhận xét, chuẩn hóa kiến thức Gv dẫn dắt vào bài Bài “Bảo kính cảnh giới 43” Cảnh ngày hè chính là một trong những tác phẩm được coi là tấm gương báu răn mình, nhưng qua đó, ta thấy đậm nét cuộc sống, tâm sự, tâm hồn cao đẹp của Ức Trai. Bài học hôm nay, cô và các em cùng tìm hiểu tác phẩm này. - Nhận thức được nhiệm vụ cần giải quyết của bài học. - Tập trung cao và hợp tác tốt để giải quyết nhiệm vụ. - Có thái độ tích cực, hứng thú. Hoạt động 2, 3, 4, 5 Hoạt động của GV - HS Nội dung bài học Hoạt động 2 Hình thành kiến thức Thao tác 1 Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm. Mục tiêu Giúp học sinh hiểu những nét khái quát về tập thơ “Quốc âm thi tập” và tác phẩm Cảnh ngày hè. - Kĩ thuật dạy học công não – thông tin phản hồi, thảo luận nhóm. - Hình thức tổ chức dạy học học sinh làm việc độc lập kết hợp với làm việc nhóm. - Các bước thực hiện Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập GV chia HS thành 2 nhóm, chuyển giao nhiệm vụ Nhóm 1 Dựa vào phần Tiểu dẫn, em hãy nêu những nét khái quát về tập thơ Quốc âm thi tập? Nhóm 2 Nêu xuất xứ bài thơ “Cảnh ngày hè”. Bài thơ được viết theo thể thơ gì? Nêu bố cục của tác phẩm. Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ HS suy nghĩ, thảo luận, ghi vào bảng phụ. GV Quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 3 Báo cáo kết quả HS mỗi nhóm cử đại diện, báo cáo kết quả thảo luận. GV quan sát, hỗ trợ. Bước 4 Nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ GV nhận xét, chuẩn hóa kiến thức, Thao tác 2 Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc hiểu văn bản Mục tiêu Giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp độc đáo của bức tranh ngày hè và tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu nhân dân, đất nước của Nguyễn Trãi; thấy được đặc sắc nghệ thuật của thơ Nôm Nguyễn Trãi bình dị, tự nhiên, đan xen câu lục vào thơ thất ngôn. - Kĩ thuật dạy học công não – thông tin phản hồi, thảo luận nhóm. - Hình thức tổ chức dạy học học sinh làm việc độc lập kết hợp với làm việc nhóm. - Các bước thực hiện Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập GV chia HS thành 4 nhóm, chuyển giao nhiệm vụ Nhóm 1 Bức tranh thiên nhiên ngày hè được thể hiện qua những hình ảnh nào? Phân tích sự hài hòa của âm thanh, màu sắc, cảnh vật và con người? Nhóm 2 Trong bài thơ có nhiều động từ cụm động từ diễn tả trạng thái của cảnh ngày hè, đó là những động từ cụm động từ nào? Từ những động từ cụm động từ đó, em cảm nhận gì về trạng thái của cảnh vật được miêu tả trong bài thơ. Nhóm 3 Nhà thơ đã cảm nhận cảnh vật bằng những giác quan nào? Qua sự cảm nhận đó, em thấy Nguyễn Trãi là người có tấm lòng như thế nào đối với thiên nhiên? Nhóm 4 Hai câu thơ cuối cho ta hiểu tấm lòng của Nguyễn Trãi đối với người dân như thế nào? Âm điệu của câu thơ lục ngôn Sáu chữ khác âm điệu của những câu thơ bảy chữ như thế nào? Sự thay đổi âm điệu như vậy có tác dụng gì trong việc thể hiện tình cảm của tác giả? Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ HS suy nghĩ, thảo luận, ghi vào bảng phụ. GV Quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 3 Báo cáo kết quả HS mỗi nhóm cử đại diện, báo cáo kết quả thảo luận. GV quan sát, hỗ trợ. Bước 4 Nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ GVnhận xét, chuẩn hóa kiến thức Cây hoè + Động từ mạnh “đùn đùn” gợi tả sự vận động của một nguồn sống mãnh liệt, sôi trào. + Kết hợp với hình ảnh miêu tả “tán rợp giương”- tán giương lên che rợp.  Hình ảnh cây hoè đang ở độ phát triển, có sức sống mãnh liệt. Hoa lựu Động từ mạnh “phun” thiên về tả sức sống. Nó khác với tính từ “lập loè” trong thơ Nguyễn Du Dưới trăng quyên đã gọi hè/ Đầu tường lửa lựu lập loè đơm bông thiên về tạo hình sắc.  Động từ mạnh “phun” diễn tả trạng thái tinh thần của sự vật, gợi tả những bông thạch lựu bung nở tựa hồ một cơn mưa hoa. * Hoa sen “tiễn mùi hương”- ngát mùi hương. Tính từ “ngát” gợi sự bừng nở, khoe sắc, toả hương ngào ngạt của hoa sen mùa hạ Thao tác 3 Tổng kết - Mục tiêu Giúp học sinh khái quát những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm. - Kĩ thuật dạy học công não – thông tin phản hồi. - Hình thức tổ chức dạy học học sinh làm việc độc lập. - Các bước thực hiện Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập GV Em hãy khái quát những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ “Cảnh ngày hè”, Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh suy nghĩ, ghi câu trả lời vào giấy nháp. - Giáo viên quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 3 Báo cáo kết quả thảo luận - Học sinh trả lời. - Học sinh khác thảo luận, nhận xét. - GV Quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 4 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - Giáo viên nhận xét,chuẩn hóa kiến thức I. Tìm hiểu chung 1. Tập thơ “Quốc âm thi tập” - Là tập thơ Nôm sớm nhất của văn học Việt Nam trung đại hiện còn. - Với tập thơ này, Nguyễn Trãi đã đặt nền móng cho sự phát triển của thơ tiếng Việt. - Tập thơ gồm bốn phần + Vô đề Ngôn chí, Mạn thuật, Tự thán, Bảo kính cảnh giới,... + Môn thì lệnh về thời tiết. + Môn hoa mộc về cây cỏ. + Môn cầm thú về thú vật. - Nội dung Thể hiện vẻ đẹp của con người Nguyễn Trãi với 2 phương diện + Người anh hùng với lí tưởng nhân nghĩa, yêu nước, thương dân. + Nhà thơ với tình yêu thiên nhiên, quê hương, đất nước, cuộc sống, con người. - Nghệ thuật + Việt hóa thơ thất ngôn bát cú Đường luật, sáng tạo thể thất ngôn xen lục ngôn. + Ngôn ngữ vừa trang nhã, trau chuốt vừa bình dị, tự nhiên, gần với đời sống thường ngày. Vô đề, Môn thì lệnh, Môn hoa mộc, Môn cầm thú. 2. Tác phẩm “Cảnh ngày hè” – “Bảo kính cảnh giới” - Là bài thơ số 43 trong 61 bài thơ thuộc mục “Bảo kính cảnh giới”. - Thể thơ Thất ngôn bát cú. - Bố cục + Bức tranh thiên nhiên cảnh ngày hè. + Tâm sự của tác giả. II. Đọc hiểu văn bản 1. Bức tranh thiên nhiên -“Rồi hóng mát thuở ngày trường” Câu thơ với nhiều thanh trầm, thể hiện sự thanh nhàn, tâm thế ung dung, thư thái của con người. - Hình ảnh Hòe, tán rợp giương, thạch lưu, hồng liên, chợ cá làng ngư phủ => Hình ảnh đặc trưng của ngày hè. - Màu sắc Màu lục của lá hòe làm nổi bật màu đỏ của thạch lựu, màu hồng của cánh sen; ánh mặt trời buổi chiều như dát vàng lên những tán hòe xanh => hài hòa, rực rỡ. - Âm thanh + Tiếng ve inh ỏi – âm thanh đặc trưng của ngày hè. + Tiếng lao xao của chợ cá âm thanh đặc trưng của làng chài. - Thời gian Cuối ngày, lúc mặt trời sắp lặn, nhưng sự sống dường như không dừng lại. - Nhà thơ sử dụng nhiều cụm động từ thể hiện trạng thái căng tràn của tự nhiên “tán rợp giương”, “đùn đùn”, “phun thức đỏ”, “tiễn mùi hương” => Có một cái gì thôi thúc từ bên trong, đang ứa căng, đầy sức sống. => Bức tranh cảnh ngày hè chan hòa ánh sáng, màu sắc và hương thơm. => Qua bức tranh thiên nhiên sinh động và đầy sức sống, ta thấy được sự giao cảm mạnh mẽ và tinh tế của nhà thơ đối với cảnh vật. Nhà thơ đã đón nhận cảnh vật bằng nhiều giác quan thị giác, thính giác, khứu giác và cả sự liên tưởng. Tất cả cho thấy tấm lòng yêu thiên nhiên, tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của Ức Trai thi sĩ. 2. Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi - Tâm hồn yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống + Tâm trạng thư thái khi đón nhận cảnh vật thiên nhiên. + Cảm nhận thiên nhiên bằng tất cả các giác quan. Thiên nhiên qua cảm xúc của nhà thơ trở nên sinh động, đáng yêu và tràn đầy nhựa sống. - Tấm lòng ưu ái với dân, với nước + Ước có được chiếc đàn của vua Thuấn để gảy khúc Nam phong, ca ngợi cảnh thái bình. + Mong ước “dân giàu đủ khắp đòi phương” mong mỏi về cuộc sống an lạc của người dân ở mọi phương trời. + Tâm thế hướng về cảnh vật nhưng tâm hồn, tình cảm vẫn hướng về người dân lao động + Câu thơ 6 chữ dồn nén cảm xúc cả bài thơ  điểm kết tụ của hồn thơ Ức Trai không phải ở thiên nhiên tạo vật mà chính ở cuộc sống con người, ở nhân dân. III. Tổng kết 1. Nội dung - Bức tranh cảnh ngày hè tràn đầy sức sống, sinh động vừa giản dị, dân dã đời thường vừa tinh tế, gợi cảm. - Tình yêu thiên nhiên, yêu đời, yêu cuộc sống, tấm lòng vì dân, vì nước của tác giả. 2. Nghệ thuật - Cách ngắt nhịp đặc biệt 3/4 ở câu 3 và câu 4 tập trung sự chú ý của người đọc, làm nổi bật hơn cảnh vật trong ngày hè. - Thể thơ thất ngôn xen lục ngôn. - Ngôn ngữ giản dị mà tinh tế, biểu cảm Hoạt động 3 Luyện tập Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập Qua bài thơ, em thấy bản thân mình cần có trách nhiệm như thế nào đối với quê hương, đất nước? Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh suy nghĩ, ghi câu trả lời vào giấy nháp. - Giáo viên quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 3 Báo cáo kết quả thảo luận - Học sinh trả lời. - Học sinh khác thảo luận, nhận xét. - GV Quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 4 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - Giáo viên nhận xét,chuẩn hóa kiến thức Trách nhiệm của bản thân - Giữ gìn, bảo vệ những di sản thiên nhiên - Biết yêu cuộc sống bình dị nơi thôn dã - Có trách nhiệm xây dựng quê hương, đất nước. Hoạt động 4 Vận dụng Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập Tìm đọc một số bài thơ trong mục Bảo kính cánh giới của Nguyễn Trãi ? Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh suy nghĩ, ghi câu trả lời vào giấy nháp. - Giáo viên quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 3 Báo cáo kết quả thảo luận - Học sinh trả lời. - Học sinh khác thảo luận, nhận xét. - GV Quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 4 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - Giáo viên nhận xét,chuẩn hóa kiến thức Gợi ý BẢO KÍNH CẢNH GIỚI Số 1 Nguyễn Trãi Đạo đức hiền lành được mọi phương, Tự nhiên cả muốn chúng suy nhường. Lợi tham hết lấy, nhiều thì cạnh, Nghĩa phải đem cho, ít chẳng phường. Sự thế sá phòng khi được mất, Lòng người tua đoán thuở mừng thương. "Chẳng nhàn" xưa chép lời truyền bảo, Khiến chớ cho qua một đạo thường. BẢO KÍNH CẢNH GIỚI Số 21 Nguyễn Trãi Ở bầu thì dáng ắt nên tròn. Xấu tốt đều thì rắp khuôn. Lân cận nhà giàu no bữa cám; Bạn bè kẻ trộm phải đau đòn. Chơi cùng bầy dại nên bầy dại; Kết mấy người khôn học nết khôn. Ở đấng thấp thì nên đấng thấp. Đen gần mực đỏ gần son. Hoạt động 5 Mở rộng, sáng tạo Bước 1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập 1. Câu thơ “Rồi hóng mát thuở ngày trường” gợi điều gì về nhân vật trữ tình? a, Con người bon chen, tất bật b, Con người nhàn nhã thư thái c, Con người vất vả mệt mỏi d, Con người buồn bã, đau khổ 2. Xác định các loài hoa và màu sắc đặc trưng của từng loài? Cảnh ngày hè được miêu tả như thế nào? 3. Câu thơ Lao xao chợ cá làng ngư phủ sử dụng biện pháp tu từ nào? Tác dụng của biện pháp đó? 4. Từ láy “lao xao” có tác dụng biểu hiện cuộc sống như thế nào? 5. Nội dung chủ đạo mà anh/chị cảm nhận được từ bài thơ là gì? Bước 2 Thực hiện nhiệm vụ - Học sinh suy nghĩ, ghi câu trả lời vào giấy nháp. - Giáo viên quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 3 Báo cáo kết quả thảo luận - Học sinh trả lời. - Học sinh khác thảo luận, nhận xét. - GV Quan sát, hỗ trợ học sinh. Bước 4 Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - Giáo viên nhận xét,chuẩn hóa kiến thức Gợi ý Con người nhàn nhã thư thái 2. Hoa hòe màu xanh, hoa lựu đỏ, hoa sen hồng - Cảnh tươi tắn, rực rỡ… - Cảnh bình dị, đặc trưng cho mùa hè ... 3. Biện pháp đảo ngữ Đưa 2 từ láy ” lao xao” và “dắng dỏi” lên đầu câu Tác dụng miêu tả âm thanh sôi động của cuộc sống 4. “lao xao” từ láy tượng thanh, miêu tả âm thanh huyên náo của chợ cá, cuộc sống no đủ, thái bình của người dân chài lưới. 5. Nội dung chủ đạo Tâm hồn yêu thiên nhiên, khát vọng cao cả gắn liền với tấm lòng yêu nước thương dân của Nguyễn Trãi. Bước 4 Giao bài và hướng dẫn bài, chuẩn bị bài ở nhà

giáo án văn 10 bài cảnh ngày hè