Ngày 19/10, Phòng Cảnh sát Hình sự Công an TP Đà Nẵng cho biết, đơn vị vừa bắt 5 đối tượng lợi dụng mưa lớn, ngập nặng để thực hiện trộm cắp hàng chục chiếc điện thoại di động tại cửa hàng Điện máy Xanh. Trước đó, ngày 15/10, chị N., quản lý siêu thị Điện Trận lũ lụt năm 1932 là một điển cứu (case study), một sự cố có tính thức tỉnh với các nhà quy hoạch và kiến thiết đô thị Đà Lạt sau đó. Lịch sử về sau trong giai đoạn thành phố xây dựng và phát triển đã không còn ghi nhận những đợt lũ lụt kinh hoàng như vậy Chợ Đà Lạt có lich sử cũng khá lâu đời với nhiều tên gọi khác nhau. Đây là nơi mua sắm lý tưởng với nhiều mặt hàng phong phú và đa dạng cả về số lượng, Cơng trình do ủy ban nhân dân thành phố Đà Lạt và ngân hàng Việt Hoa tạ thành phố Hồ Chí minh hợp tác Lịch Sử Hình Thành Đà Lạt. Ở miền Bắc, hai địa điểm được trình làng nhưng không được chấp nhận: đỉnh núi tía Vì và cao nguyên trung bộ giữa sông Hồng cùng sông Đà. Đỉnh núi tía Vì quá chật hẹp và độ ẩm quá cao; đường giao thông vận tải lên những cao nguyên thân thung lũng sông Hồng và sông Đà không thuận lợi. Lịch sử hình thành và phát triển. Vào ngày 27/10/1976, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 426/TTg thành lập Trường Đại học Đà Lạt trên cơ sở kế thừa Viện Đại học Đà Lạt - được xây dựng vào năm 1957 và bắt đầu đào tạo vào năm 1958. Từ năm 1976 đến năm 1990, Trường Đại học Đà Lạt hoạt động theo mô hình đại học tổng hợp, và là một trong số bốn Tên Gọi Và Lịch Sử Hình Thành Đà Lạt, Lịch Sử Hình Thành. Cao nguyên Lang Biang trước năm 1893 là địa bàn cư trú của các tộc người Thượng, Người Việt đầu tiên có ý định khám phá vùng rừng núi Nam Trung Bộ là Nguyễn Thông, nhưng do nhiều lí do nên cho tới cuối đời ông vẫn không thực hiện được ý định của mình. 01/08/2022. bbzU. Truyền hình Tin tức Điểm đến Cẩm nang Văn hóa Ẩm thực Nhà hàng Trải nghiệm Khách sạn Video Album ảnh Tin tức Nhìn lại lịch sử 125 năm hình thành và phát triển của Đà Lạt Từ một vùng đất hoang vu, 125 năm trước, Đà Lạt đã được người Pháp phát hiện và biến thành một thành phố xinh đẹp, một trung tâm du lịch hấp dẫn. Đà Lạt khai mạc Triển lãm Thành phố thông minhLẩu bò Ba Toa quán lẩu bình dân "cổ kính" tại Đà LạtTrải nghiệm 5 con đèo đẹp nhất Đà Lạt Đà Lạt thuở mới hình thànhTrước khi trở thành một trung tâm du lịch, Đà Lạt còn rất hoang sơ, là nơi sinh sống của đồng bào các dân tộc thiểu số. Tháng 6 năm 1893, bác sĩ Alexandre Yersin 1863-1943 người gốc Thụy Sĩ, quốc tịch Pháp mở một cuộc thám hiểm, và đã khám phá ra cao nguyên Lang Biang. Nhận thấy nơi đây thỏa mãn các tiêu chí “Độ cao thích hợp, diện tích đủ rộng, bảo đảm nguồn nước, khí hậu ôn hòa, có thể đến được”, bác sĩ Yersin đã đề xuất với Toàn quyền Paul Doumer thành lập tại đây “Trung tâm Nghỉ mát”.Đà Lạt thời vẫn còn hoang sơSau khi cử hai phái đoàn lên thám hiểm, quan sát tại chỗ, Toàn quyền Paul Doumer khẳng định trên lãnh thổ Việt Nam không nơi nào lý tưởng như Đà Lạt. Ngày 1 tháng 11 năm 1899, Doumer ký nghị định thành lập ở Trung Kỳ tỉnh Đồng Nai Thượng Haut-Donnai và hai trạm hành chính được thiết lập tại Tánh Linh và trên cao nguyên Lang Biang. Đó có thể được xem là văn kiện chính thức thành lập trạm điều dưỡng trên cao nguyên Lang Biang – tiền thân của thành phố Đà Lạt sau này. Đà Lạt năm 1925Toàn quyền đã cho xây dựng Sở Khí tượng, Trạm Trồng trọt Đà Lạt và mở đường từ Sài Gòn, Nha Trang, Phan thiết, Buôn Mê Thuột đến Đà Lạt. Trong nửa đầu thế kỷ 20, từ một địa điểm hoang vu, người Pháp đã quy hoạch và xây dựng nên một thành phố xinh đẹp với những biệt thự, công sở, khách sạn và trường học. đã giúp Đà Lạt trở thành một trung tâm du lịch và giáo dục của Đông Dương khi công trình kiến trúc Pháp khiến Đà Lạt như một "tiểu Paris"Nhờ công cuộc xây dựng và quy hoạch có chủ đích của người Pháp, đến năm 1945, Đà Lạt đã là một đô thị hơn 25 ngàn dân, giữ vai trò một trung tâm giáo dục quan trọng và một thành phố du lịch hấp Lạt chuyển mình trong giai đoạn mớiTrải qua những thăng trầm của hai cuộc chiến tranh cùng giai đoạn khó khăn những năm 1970–1980, kể từ cuối thập niên 80, cùng với sự phát triển của nền kinh tế Việt Nam, lịch sử Đà Lạt cũng bước vào một giai đoạn 1994, Chính phủ phê duyệt Đề án Quy hoạch tổng thể xây dựng thành phố Đà Lạt và vùng phụ cận đến năm 2010, xác định Đà Lạt là một trung tâm du lịch nghỉ dưỡng của Việt 1999, thành phố được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận là đô thị loại II. Trong thập niên 1990, dân số Đà Lạt tăng lên mạnh mẽ, từ 120 ngàn người năm 1990 lên 160 ngàn người năm 1999. Cũng trong giai đoạn này, làn sóng du khách tìm đến thành phố ngày một đông khiến một hệ thống nhà hàng, khách sạn mới ra đời. Kiến trúc Đà Lạt cũng có thêm những công trình mới, đặc biệt trong số đó có biệt thự Hằng Nga và Thiền viện Trúc Lâm, ngày nay đã trở thành hai địa điểm du lịch hấp thự Hằng Nga - một điểm tham quan thú vị ở Đà LạtTrong thập niên 2000, cơ sở hạ tầng đô thị của Đà Lạt tiếp tục được hoàn thiện. Năm 2002, Thủ tướng Chính phủ quyết định phê duyệt Đề án Điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Đà Lạt và vùng phụ cận đến năm 2020. Giao thông Đà Lạt cũng có những thay đổi đáng kể, giúp việc đến Đà Lạt thuận tiện hơn trước. Năm 2009, Đà Lạt được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận là đô thị loại I, tiếp tục giữ vai trò một thành phố quan trọng của vùng Tây Lạt được mệnh danh là thành phố "ngàn hoa" Du lịch Đà Lạt trong những năm 2000 ghi dấu bởi những lễ hội và các Festival Hoa bắt đầu được tổ chức. Đà Lạt nổi tiếng với tên gọi "thành phố ngàn hoa", hay thành phố mộng mơ đã in đậm dấu ấn trong thơ ca. Lượng du khách đến thành phố tăng từ 710 ngàn lượt khách năm 2000 lên 2,1 triệu lượt khách năm Lạt ngày nay với rất nhiều công trình mới, hiện đạiĐà Lạt ngày nay là một thành phố hơn 200 ngàn dân, giữ vai trò trung tâm chính trị, kinh tế và văn hóa của tỉnh Lâm Đồng. Đà Lạt còn nổi tiếng với nhiều sản phẩm mang thương hiệu Đà Lạt, như rượu vang, hoa, hoa quả sấy, và cả ẩm thực đường phố. Đà Lạt còn hấp dẫn du khách với rất nhiều những homestay ấn tượng Sau 125 năm thành lập và phát triển, Đà Lạt – thành phố được hình thành với những nét kiến trúc đậm chất Pháp, kết hợp với khí hậu mát mẻ dễ chịu quanh năm, đã trở thành một trong những thành phố hàng đầu cả nước về du lịch, một địa danh có sức cuốn hút kỳ lạ làm say lòng bao du khách. Hà Thu tổng hợp Tin tức liên quan Hoa hồng Đà Lạt tăng giá kỷ lục trước ngày Quốc tế phụ nữ 05/03/2019 Còn vài ngày nữa mới đến ngày lễ Quốc tế phụ nữ 8/3 nhưng hiện nay giá hoa hồng của Đà Lạt Lâm Đồng và một... Đà Lạt dẹp loạn “cò dịch vụ” để hút khách 12/09/2022 Sau thời gian dài ngưng trệ vì ảnh hưởng dịch bệnh Covid-19, hoạt động du lịch của Đà Lạt – Lâm Đồng đã nhộn... Cháy lớn tại điểm tham quan du lịch Nông trại Cún ở Đà Lạt 23/08/2022 Trưa 22/8, một vụ hỏa hoạn xảy ra tại điểm tham quan du lịch Nông trại Cún ở phường 7, TP Đà Lạt Lâm Đồng... Khôi phục tuyến đường sắt Tháp Chàm - Đà Lạt 15/07/2022 Tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội quý II năm 2022 do UBND tỉnh Ninh Thuận tổ chức chiều 14/7,... Lâm Đồng kích cầu du lịch qua tuần lễ vàng tại Đà Lạt từ 21 - 30/4 20/04/2022 Sáng ngày 20/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức buổi họp báo công bố Tuần lễ vàng Du... Đà Lạt dự kiến đón lượt khách trong kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5 20/04/2022 Ngày 20/4, ông Lê Anh Kiệt, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin thành phố Đà Lạt Lâm Đồng cho biết, trong kỳ... Đà Lạt thu hút đông du khách trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương 10/04/2022 Sáng nay 10/4, tại Đền thờ Âu Lạc nằm trong danh thắng cấp quốc gia Khu du lịch thác Prenn Đà Lạt, tỉnh Lâm... Lần đầu tiên có giải chạy bộ kết hợp với âm nhạc vòng quanh hồ Xuân Hương, TP Đà Lạt 24/03/2022 Giải chạy được thiết kế theo quy mô và hình thức của một lễ hội thể thao âm nhạc, với mục tiêu trở thành điểm... Đà Lạt được vinh danh trong top 10 điểm ngắm hoa hàng đầu thế giới 24/03/2022 Trong bảng xếp hạng của về những điểm đến để ngắm hoa, Đà Lạt Lâm Đồng đứng thứ 3 trong top 10... Khu rừng đẹp ở cửa ngõ vào Đà Lạt bị tàn phá tan hoang 04/03/2022 Trước cơn sốt bất động sản, tỉnh Lâm Đồng đã và tăng cường công tác chỉ đạo, kiểm tra và xử lý nghiêm các vụ... Du lịch Đà Lạt mạnh mẽ phục hồi 03/03/2022 Sau gần một năm "đóng băng" vì dịch COVID-19, ngành du lịch Đà Lạt - Lâm Đồng đang có bước phục hồi mạnh mẽ.... Lâm Đồng đón hơn lượt khách du lịch 07/02/2022 Đến ngày 6/2, tức mùng 6 Tết, tỉnh Lâm Đồng thu hút được hơn lượt khách du lịch, trong đó có Tỉnh thành Lâm Đồng Lâm Đồng nằm ở phía nam của khu vực Tây Nguyên, tiếp giáp với khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam. Điểm đến Lâm Đồng Xem thêm Đà Lạt là một thành phố trực thuộc tỉnh và tỉnh lị tỉnh Lâm Đồng, nằm trên cao nguyên Lâm Viên. Ở Đà Lạt có một ngôi chùa có cái tên rất lạ, gây không ít tò mò đối với du khách, đó là chùa Linh Phước. Ga Đà Lạt là ga xe lửa cổ độc nhất Đông Dương với kiến trúc đường xe lửa răng cưa hiếm có trên thế giới. Dinh Bảo Đại tiêu biểu cho kiến trúc cổ điển Pháp tại Đà Lạt. Đến đây, du khách có thể khám phá lịch sử thời vua Bảo Đại cũng như... Thung lũng tình yêu là một điểm tham quan thơ mộng và lãng mạn nhất tại Đà Lạt. Làng Cù Lần nằm trong thung lũng nhỏ dưới chân núi Lang Biang, là điểm đến không thể bỏ qua ở Đà Lạt. Được ví như “nóc nhà Đà Lạt”, Lang Biang là điểm tham quan hấp dẫn, đặc biệt đối với dân phượt, thích chinh phục. Nhà thờ con gà lôi cuốn du khách bởi vẻ đẹp kiến trúc độc đáo và sự hoành tráng hiếm thấy. Hồ Xuân Hương được ví như trái tim của thành phố với phong cảnh hữu tình, thơ mộng, là nơi hò hẹn của những đôi lứa yêu... Ẩm thực Lâm Đồng Xem thêm Khi ở Hà Nội rộ cốm mùa thu quyện trong mùi hương sen dịu mát, thì cũng là lúc Đà Lạt đang “vàng - ngọt” trong mùa hồng... Nhắc đến những món ngon tại Đà Lạt, không thể không kể tới bánh ướt lòng gà trứ danh, bánh ướt mềm ăn cùng với những miếng thịt... Hồng treo gió được coi là một trong những loại mứt ngon nhất của vùng đất Đà Lạt. Phương pháp chế biến hồng gió người dân Đà Lạt... Đà Lạt, vùng đất cao nguyên nổi danh với hoa, với sương. Nhưng ở xứ này còn có một niềm quyến rũ không hề nhỏ với tín đồ ẩm thực.... Vị dẻo thơm của miếng bánh với những nguyên liệu đơn giản sẽ khiến bạn bị thuyết phục ngay lần đầu thưởng thức món ăn ở phố... Được đùa vui ví von bằng tên gọi "pizza Việt", bánh tráng nướng Đà Lạt là một trong những món ăn vặt đường phố thu hút nhất đối... Hồng treo gió được mệnh danh ngon bậc nhất trong các loại mứt đặc sản của Đà Lạt mà cách tạo ra món đặc sản này cũng khiến nhiều... Người Đà Lạt có thói quen ăn sáng với món bánh căn. Đó cũng là thói quen buổi tối nhưng ít hơn, có lẽ để nhường chỗ cho du khách... Cứ có dịp đến Đà Lạt, tôi lại mò góc chợ Hoà Bình, tìm gánh xôi nghi ngút khói. Giữa tiết trời chiều vừa chớm thu, nắm xôi được... Trải nghiệm Lâm Đồng Xem thêm Đà Lạt là một thành phố du lịch hấp dẫn thuộc khu vực miền Trung – Tây Nguyên của Việt Nam. Cùng điểm qua những cung đường đèo... Thành phố Đà Lạt vốn nổi tiếng với nhiều điểm đến thú vị, những quán cà phê mộc mạc, khí hậu mát lành và nhiều món ngon hấp dẫn.... Đà Lạt mưa bay. Ngọn gió len lén qua những góc phố. Không gian trầm mặc, sang trọng. Những bước chân nhàn du không ríu vào nhau.... Đà Lạt là nơi du lịch lý tưởng mà du khách thường biết đến qua những điểm đến hấp dẫn, quán cà phê, các vườn rau hoa... hiện nay,... Đồi cỏ hồng Đà Lạt được cho là địa điểm du lịch hot nhất Đà Lạt. Cỏ hồng ở đây chỉ nở mỗi năm một lần nên nhiều du khách, đặc... Tà Năng – Phan Dũng đẹp theo cách nhìn của mỗi người, và ở mỗi mùa trekking, nơi đây đều có sức hấp dẫn riêng biệt. Mỗi ngày có hai khung thời điểm đẹp nhất tại Đà Lạt là khi bình minh đang ló rạng và lúc chiều tà đang dần buông xuống. Ngắm bình minh ở Đà Lạt là một trong những trải nghiệm tuyệt vời mà các bạn trẻ không thể chối từ khi đến xứ sở ngàn hoa... Tháng 3, phượng tím bắt đầu nở rộ khắp các cung đường Đà Lạt, lý tưởng để chụp ảnh 'sống ảo'. Tin tức Lâm Đồng Xem thêm Còn vài ngày nữa mới đến ngày lễ Quốc tế phụ nữ 8/3 nhưng hiện nay giá hoa hồng của Đà Lạt Lâm Đồng và một số vùng lân cận đã... Sau thời gian dài ngưng trệ vì ảnh hưởng dịch bệnh Covid-19, hoạt động du lịch của Đà Lạt – Lâm Đồng đã nhộn nhịp trở lại và thu... Trưa 22/8, một vụ hỏa hoạn xảy ra tại điểm tham quan du lịch Nông trại Cún ở phường 7, TP Đà Lạt Lâm Đồng khiến khu nhà chính... Tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội quý II năm 2022 do UBND tỉnh Ninh Thuận tổ chức chiều 14/7, đại diện Sở Giao thông... Sáng ngày 20/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức buổi họp báo công bố Tuần lễ vàng Du lịch Lâm Đồng năm... Ngày 20/4, ông Lê Anh Kiệt, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin thành phố Đà Lạt Lâm Đồng cho biết, trong kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5,... Sáng nay 10/4, tại Đền thờ Âu Lạc nằm trong danh thắng cấp quốc gia Khu du lịch thác Prenn Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức Lễ... Giải chạy được thiết kế theo quy mô và hình thức của một lễ hội thể thao âm nhạc, với mục tiêu trở thành điểm đến mới của nghệ sĩ... Trong bảng xếp hạng của về những điểm đến để ngắm hoa, Đà Lạt Lâm Đồng đứng thứ 3 trong top 10 cái tên được du... Khách sạn Lâm Đồng Xem thêm Hướng tới trào lưu du lịch xanh và bền vững, những khu nghỉ dưỡng độc đáo này được thiết kế để du khách kết nối, hòa hợp với môi... Lấy cảm hứng từ ngôi nhà của cậu bé Nobita trong bộ truyện tranh nổi tiếng Doraemon của Nhật Bản, một homestay tại Đà Lạt Lâm... Làng Boho là một khu tổ hợp dịch vụ lưu trú gồm homestay, cafe, khu mua sắm… Đúng như tên gọi, từng góc nhỏ của làng đều mang cảm... Mỗi sáng thức dậy chỉ cần kéo nhẹ cửa phòng ngắm bình minh, rồi hít đầy không khí núi rừng trong lồng ngực và cảm nhận cái se se... Nhà dựng xen kẽ giữa cây cối um tùm, thích hợp với những ai muốn tìm sự bình yên nơi phố núi. Những căn nhà homestay được thiết kế theo hình nhân vật minion trong phim hoạt hình 3D "Kẻ trộm mặt trăng" tại Đà Lạt đang trở... Những bức ảnh về một homestay mới tinh ở Đà Lạt trông y hệt ngôi nhà của nhân vật Nobita trong bộ truyện tranh Doraemon nổi tiếng... Dù chỉ mới đi vào hoạt động, nhưng The Circle Vietnam đã nhanh chóng nhận được sự yêu thích từ rất nhiều bạn trẻ đến Đà... Tọa lạc ở vị trí đẹp của trung tâm Đà Lạt, Làng biệt thự Osaka Đà Lạt với tiêu chuẩn 3 sao sẽ là nơi nghỉ dưỡng tuyệt vời cho... Nhà hàng Lâm Đồng Xem thêm Với những gì thiên nhiên ban tặng, Đà Lạt sẽ không bao giờ khiến du khách thất vọng hay nhàm chán. Bởi thành phố xinh đẹp này lúc... Những cây xương rồng to, xe buýt, xe ôtô kiểu cũ tạo bối cảnh chụp ảnh chất lừ. Nếu tìm "quán Đương" trên internet, bạn sẽ không có được nhiều thông tin. Quán dường như không có mặt trong top những điểm... Xây theo mô hình vườn bonsai kết hợp uống cà phê, khu vườn Nhật mới nổi là gợi ý hay dành cho du khách đến Đà Lạt. Kỳ Duyên, Minh Triệu, Tóc Tiên, NTK Đỗ Long... đều tranh thủ ghé quán cà phê xây theo phong cách Nhật khi có dịp lên phố... Đà Lạt - gọi thơ mộng là thành phố ngàn hoa, nhưng theo cách ví von của các bạn trẻ thì đây còn là "thành phố ngàn… quán cà... Dường như khung cảnh làm ai cũng chỉ muốn yên lặng, cảm thấy thời gian như trôi chậm lại. Từng góc nhỏ tại Still Cafe hay tiệm Cô Bông đều được chăm chút tỉ mỉ và bài trí bắt mắt. Đà Lạt chẳng thiếu những quán cà phê hấp dẫn. Tuy nhiên, điểm đến đẹp tựa "khu vườn trên mây" với khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ... Ở miền Bắc, hai địa điểm được giới thiệu nhưng không được chấp nhận đỉnh núi Ba Vì và cao nguyên giữa sông Hồng và sông Đà. Đỉnh núi Ba Vì quá chật hẹp và độ ẩm quá cao; đường giao thông lên các cao nguyên giữa thung lũng sông Hồng và sông Đà không thuận lợi. Vũng Tàu nằm trên bờ biển, cách Sài Gòn 10 giờ theo đường sông, là một bãi biển mát mẻ hơn vùng nội địa nhưng không thể dùng làm nơi nghỉ dưỡng. Vùng đầm lầy dài hàng chục cây số ở gần Vũng Tàu là môi trường truyền bệnh sốt rét. Nam Kỳ và Căm-pu-chia không có những vùng núi cao trên m. Gần Tây Ninh có một đỉnh núi cao 884m; giữa Châu Đốc và Hà Tiên cũng có vài đỉnh núi khác cao 400 hay 500m. Nhận được thư riêng của Doumer, bác sĩ Alexandre Yersin gợi ý thành lập nơi nghỉ dưỡng ở Đà Lạt – Đăng Kia. Đang xem Lịch sử hình thành đà lạt Từ tháng 10 năm 1897, Doumer cử một phái đoàn quân sự nghiên cứu tìm một con đường dễ dàng nhất đi từ Nha Trang lên cao nguyên Lang Bi-an. Phái đoàn đặt dưới sự chỉ huy của đại úy pháo binh Thouard Tu-a, có trung uý thuỷ quân lục chiến Wolf làm phụ tá. Các thành viên khác của phái đoàn gồm có Cunhac Cuyn-hắc, phụ tá trắc địa viên; Abriac A-bri-ắc, phụ trách vận chuyển hàng hoá, Missigbrott Mít-xít-brốt, sĩ quan tuỳ tùng, rất tháo vát. Ngoài ra còn có hai hay ba dân binh và một người dẫn đường đã đi cùng với Yersin 4 năm về trước. Phái đoàn đi từ Sài Gòn đến Nha Trang và tiến vào thung lũng của sông Nha Trang. Sau một tháng khảo sát địa hình trong những điều kiện rất khó khăn và vất vả, đoàn người đến thung lũng sông Đa Nhim, gặp buôn Thượng La Pá Loupah gần Đrăn Dran. Từ đây họ men theo hữu ngạn sông Đa Nhim đến Phi Nôm Fimnom, ngược dòng suối Đạ Tam, vượt thác Pren Prenn và leo lên trên triền dốc cao phía Nam cao nguyên, đến Đà Lạt tại một địa điểm về sau xây cất quán Xa-voa Auberge savoisienne.Sau một thời gian dựng lều sống bên bờ suối Cam Ly, đoàn trú ngụ tạm thời ở Đăng Kia. Tại đây có một buôn lớn trong khi khắp vùng rất nghèo nàn và hoang vắng. Ở Măng Lin Manline có 2 hay 3 buôn người Lạch. Ở Đăng Kia, phái đoàn được thuận lợi là ở trung tâm của toàn vùng, rất tiện cho việc vẽ bản đồ và đổi vật dụng để lấy lương thực. Thouard chứng minh không thể đi thẳng từ Nha Trang lên Lang Bi-an và phác thảo một con đường dài khoảng 122km đi từ Phan Rang, ngang qua Xóm Gòn, Đrăn, thung lũng sông Đa Nhim, Klong, Pren và đến Đà Lạt. Nhận thấy ở độ cao cao nguyên Lang Bi-an có nhiều nhánh của sông Đồng Nai, ông gợi ý xây dựng một con đường trực tiếp từ Sài Gòn lên Đà Lạt qua thung lũng sông Đồng Nai, tránh con đường đèo cao 800m lên 11 tháng khảo sát, vào tháng 9 năm 1898, phái đoàn trở về lại vùng biển, chỉ để Missigbrott ở lại, lập một vườn rau và chăn nuôi một ít gia súc. Đây là bước đầu của nông trại Đăng Kia. Năm 1898, một trạm nông nghiệp và một trạm khí tượng được thiết lập ở Đăng Kia dưới sự quản lý của kỹ sư M. Jacquet M. Giắc-kê, thanh tra nông nghiệp.– Rau Măng tây, cà tím, xà lách, xà lách xon cresson, bắp cải các giống đỏ, Cabus, Joanet, Milan, Bruxelles, Quintal, cải bông, su hào, dưa leo, dưa chuột, hành tây, củ cải, cà rốt, củ dền, đậu xanh, đậu Hà Lan, cần, ngò tây, cà chua, a-ti-sô,…– Cây ăn trái pom, lê, đào, cam, chanh, ô-liu, nho, dâu tây,…– Cây lương thực bắp, lúa mì, đại mạch, yến mạch, khoai lang, khoai tây,…– Cây công nghiệp hoa, A. D’André ghi nhận “Năm nay, một số lượng tương đối lớn giống hoa được trồng thử. Tôi có thể kể hoa hồng, cúc, cúc tím, dong riềng, bóng nước balsamine, sen cạn capucine, cô-cơ-li-cô, thược dược, mõm sói, bất tử, forget-me-not myosotis, phong lữ géranium, móng rồng phlox, hoa tím violette, cúc lá nhám zinnia, cúc trắng marguerite, cẩm chướng, cẩm nhung, á phiện, tư tưởng pensée…Tôi theo dõi các giống hoa cho kết quả tốt nhất và ít tốn công chăm sóc. Nói chung, có thể nói hoa ở Pháp và các vùng ôn đới rất thích hợp trên Lang Bi-an. Hoa phát triển tối đa và đẹp rực rỡ. Hầu hết các giống hoa đều cho hạt tốt đã được thu hái và giữ làm giống”.Trạm cũng trồng thử củ cải dành cho chăn nuôi, giống Mammouth Mam-mút và Dizette Đi-dét-tơ, và nuôi 250 gia D’André nhận xét “Gia súc tăng trưởng tốt nhờ cỏ trên cao nguyên. Các con vật đưa từ Phan Rang lên rất ốm yếu và mệt mỏi vì đường xa, nhưng hồi phục lại sau 3 tháng. 7 con bò giống Bretagne Brơ-ta-nhơ lớn nhanh nhưng phải cho ăn thêm cỏ khô, bắp, khoai. 3 con mang từ Pháp sang và 4 con ra đời trên cao nguyên. Đôi khi đàn bò sinh ra những con lai rất đẹp. Hiện có 12 con. Gia súc trong trại cung cấp mỗi tháng khoảng 50 thước khối phân chuồng. Nhờ lượng phân này, có thể đủ bón cho cây trồng. Từ tháng 5 đến tháng 10, trạm nông nghiệp sản xuất được mỗi tuần 2 lần khoảng 150kg rau các loại, con số này có thể lên đến 267kg. Nông sản có thể được coi như dồi dào”. Trạm khí tượng hoạt động tương đối đều đặn cho đến cuối năm 1908, trừ năm 1905 bị gián đoạn trong một thời gian. Ngừng hoạt động từ cuối năm 1908, trạm tiếp tục công việc từ tháng 6 năm 1909 đến cuối năm 1911. Vào thời kỳ này, đài thiên văn trung ương Phù Liễn có nhiệm vụ tập trung và thông báo những số liệu khí tượng ở Đông Dương báo tin trạm Đà Lạt ngừng hoạt động vì không được trợ nhiên, những số liệu khí tượng thu được trong 14 năm đủ để xác định điều kiện khí hậu của cao nguyên Lang Bi-an. Về nhiệt độ, đồ thị cho biết nhiệt độ tối cao khá đều, dao động giữa 270C và 300C trừ tháng 7 năm 1902, nhiệt độ lên đến 0oC vào tháng 1, nhiệt độ tối thấp giảm xuống còn -20C vào tháng 2 và lên cao khá đột ngột đến tháng 8 và tháng 9 khoảng 90C, sau đó nhiệt độ giảm dần xuống còn 20C vào tháng độ trung bình hằng tháng thay đổi giữa 16,370C tháng 1 và 19,570C tháng 5. Từ mùa hè sang mùa đông, nhiệt độ chỉ cách nhau 3,20C. Nhiệt độ trung bình hằng năm là 18,320C, gần giống như nhiệt độ trên bờ biển Địa Trung Hải vào mùa xuân. Tháng 3 năm 1899, Doumer gửi điện tín cho bác sĩ Yersin báo tin ông sẽ đến Phan Rang trong vòng 48 giờ và sẽ cùng Yersin leo núi lên cao nguyên Lang Bi-an. Doumer nghỉ trong giây lát ở tòa công sứ Phan Rang, sau đó cùng đoàn tùy tùng cưỡi ngựa đi ngay, định chiều hôm ấy đến chân núi, cách Phan Rang khoảng của Doumer phi nước đại. Nhờ giống ngựa tốt, Yersin đuổi kịp Doumer và đến Krong-pha khi trời chập choạng dựng lều, lấy ra hai cái giường xếp và vài lon đồ hộp. Mãi đến khuya, đoàn tuỳ tùng và hành lý mới đến hôm sau, khi trời vừa sáng, đoàn người bắt đầu leo núi. Con đường đèo thật gập ghềnh và hiểm trở, mọi người phải dắt ngựa đi bộ. Họ đến Đrăn vào lúc 10 giờ. Trên cao nguyên, chưa có một người Việt nào sinh sống. Đrăn chỉ là một buôn Thượng mà dân cư đều bị bệnh sốt rét hoành hành. Sau khi tắm sông và vội vàng ăn trưa, họ lại lên đường đi tiếp chặng khi đến Trạm Hành Arbre Broyé, đoàn người lại dắt ngựa trên đoạn đường đèo, nhưng từ Trạm Hành đường đi dễ dàng hơn, họ tiếp tục lên yên. Khi Doumer, đại úy Langlois Lăn-gloa và Yersin đến ven cao nguyên thì trời đã tối sẫm. Cả ba người bám sát nhau vì một lý do chính là trong đêm tối, chưa quen với địa hình, họ có thể bị lạc. Vào lúc 10 giờ, họ tới đồn lính ở vị trí Đà Lạt hiện nay. Đó là một mái nhà tranh đơn sơ. Ông Garnier Gạc-ni-ê – trưởng đồn – đang ngủ bỗng choàng dậy trước sự có mặt của khách lạ vì chưa được báo tin trước. Vào lúc 1 giờ khuya, đoàn tuỳ tùng đến. Viên công sứ Nha Trang nói với giọng hãi hùng “Tôi nghe tiếng cọp gầm, tôi nhận ra tiếng cọp mà!”.Từ sáng sớm, đoàn người khởi hành tiến đến Đăng Kia. Trời lạnh, trên đường đi họ gặp rất nhiều con cà tông Ở Đăng Kia, Doumer thanh tra trạm nông nghiệp và khí tượng, trình bày dự án thành lập nơi nghỉ dưỡng tương lai nằm trên đoạn đường xe lửa đi từ Sài Gòn, xuyên qua rừng núi đến Đà Lạt rồi xuống Quy Nhơn. Về sau, dự án không thực hiện được vì khi khảo sát thiết kế, các kỹ sư nhận thấy gặp nhiều khó khăn về kỹ thuật hơn là thiết lập một đường xe lửa ven biển với một nhánh đường sắt phụ từ Phan Rang lên Đà đoàn thứ hai này gồm có 20 người Âu, trong đó có bác sĩ Étienne Tardif Ê-chiên-nơ Tạc-đíp và hai người có mặt trong phái đoàn Thouard Cunhac, Abriac.“Đà Lạt nằm trên cao nguyên Lang Bi-an trên độ cao ít nhất là Đồn lính nằm trên lưng chừng đồi của một thung lũng rộng, nhìn xuống một vùng đất dốc thoai thoải ven bìa rừng thông. Một dòng suối có lưu lượng rất cao chảy dưới thung lũng. Nước suối trong mát, dễ uống và không có mùi vị. Xem thêm Top 10 Truyện Đam Mỹ Hay Nhất Hiện Nay, Đam Mỹ Hay Nhất, Chọn Lọc 2022 … Đăng Kia ở phía Bắc Đà Lạt nằm trên độ cao có 2 người Âu, khoảng 50 người Kinh và Thượng. Cách đó không xa là buôn Thượng với 40-50 hộ. Ông Canivey Ca-ni-vây và Missigbrott mỗi người ở trong một túp lều tranh cách nhau 800m. Họ lấy nước từ một con suối chảy vào sông Đồng Nai ở chân đồi”.Trước thế kỷ XX, Đăng Kia là buôn lớn nhất trên cao nguyên Lang Bi-an, trong khi Đà Lạt vẫn còn hoang sơ. Nhưng so sánh giữa Đà Lạt và Đăng Kia, Tardif đề nghị chọn Đà Lạt làm nơi nghỉ dưỡng và phân tích– Điều kiện vệ sinh Vị trí thuận lợi nhất để thành lập nơi nghỉ dưỡng là một địa điểm trống trải và dễ đến gần. Đó là trường hợp của Đà Lạt có thể đến một cách rất tự nhiên, trong khi phải đi quanh co thêm 13km mới đến Đăng Kia. Đà Lạt còn có một điểm thuận lợi nữa là đất đai dài liên tục với dốc thấp, trong khi Đăng Kia gồm một dãy đồi núi cách rời nhau bằng những thung lũng hẹp và lầy lội.– Độ cao Đà Lạt cao hơn Đăng Kia 100m. Có thể nói một cách chính xác rằng Đà Lạt ở trên cao và Đăng Kia nằm trong lòng chảo.– Nước Nếu trong tương lai, nơi nghỉ dưỡng trở thành trung tâm, chỉ cần xây dựng ở gần Đà Lạt một tháp nước là sẽ phân phối được nước cho mọi nhà; ở Đăng Kia, một công trình như vậy đòi hỏi rất nhiều khó khăn.– Không khí Về điểm này, Đà Lạt càng thuận lợi hơn Đăng Kia. Tôi chưa dám nói trước rằng nhờ độ cao, không khí Đà Lạt trong sạch hơn, nhưng chắc chắn là không khí Đà Lạt khô gần đỉnh núi Lang Bi-an, trong mùa mưa Đăng Kia hứng hầu hết những trận mưa. Ở Đăng Kia, sương mù dày đặc hơn, gió và tia nắng mặt trời chỉ đến từ lúc 9 giờ hay 10 giờ cùng, Đăng Kia không bao giờ có không khí rừng thông. Ngược lại, Đà Lạt nằm kề một rừng thông mênh mông tạo thành một hình bán nguyệt ở Đông-Nam cao nguyên.– Về thảo mộc, quanh Đăng Kia không có cây cối. Đồi núi chỉ phủ toàn một lớp cỏ xanh. Đà Lạt, trái lại, nằm cạnh một rừng thông và tùng, không khí đầy hương thơm nhựa thông trong nơi nghỉ dưỡng đặt ở Đăng Kia, đây sẽ là một đồi núi mấp mô, ít đất bằng, không thuận tiện cho các phương tiện giao thông xe hơi, xe điện, xe đạp hoạt động. Về ban ngày, không có bóng cây, do đó không thể dạo chơi; ban đêm lại đầy sương mù. Giá thành nước cung cấp đến tận nhà rất cao. Vấn đề giải quyết nước thải bằng những phương pháp cơ học hay hóa học ở Đăng Kia rất tốn kém. Nếu nước thải chảy vào sông Đồng Nai sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong mùa khô. Ở Đà Lạt, với đất rộng, đồi núi thấp, một tháp nước và một hệ thống đường ống dẫn nước có thể cung cấp nước cho mọi gia đình. Nước thải cho chảy về Pren. Dưới thung lũng này có một dòng suối đầy nước, quanh năm chảy qua một vùng rộng lớn gần như hoang vu trước khi đổ vào sông Đa Nhim.– Về phương diện thẩm mỹ, Đà Lạt nằm ở một vị trí rất tuyệt diệu, chân trời lui về phía xa, tận dãy núi Lang Bi-an. Trái lại, từ lòng chảo Đăng Kia, chân trời bị những ngọn đồi xanh bao quanh, không có rừng, không có núi, chỉ nhìn thấy ánh mặt trời và đồi cỏ xanh”. Do nhiều công nhân làm đường bị chết vì bệnh sốt rét, công luận lên tiếng phản đối trạm nghỉ dưỡng trên cao nguyên Lang Bi-an. Đại uý Bernard Bẹc-na đòi hỏi phải nghiên cứu kỹ về muỗi và bệnh sốt năm 1905, người ta dự định không thành lập trạm nghỉ dưỡng trên cao nguyên Lang Bi-an nữa nhưng tại một địa điểm trong thung lũng sông Đa Nhim, trên độ cao giữa các làng Thượng ở Đi-ôm Diom, Châu Sơn ngày nay và La-bui Lebuoi, xã Lạc Xuân, huyện Đơn Dương ngày nay.Một ý kiến khác là thành lập nơi nghỉ dưỡng trên cao nguyên Di Linh vì gần Nam Kỳ và trên đường từ Sài Gòn lên Lang Bi-an qua Phan Thiết, nhưng tại đây bệnh sốt rét rất nghiêm trọng. Tất cả nhân viên của phái đoàn nghiên cứu đường sắt do kỹ sư Blim dẫn đầu đều bị bệnh nặng và phải bỏ dở công việc. 12 trong số 24 tù nhân người Kinh đưa lên Djiring đã bị chết trong vòng một nguyên Lang Bi-an có ưu điểm là muỗi a-nô-phen rất hiếm, nhiệt độ về đêm xuống thấp đủ để ngăn cản mầm bệnh sốt rét phát đầu, người ta chọn Đăng Kia, nhưng sau đó một địa điểm giữa Đà Lạt và Đăng Kia, và cuối cùng Đà Lạt .Từ năm 1898 đến năm 1900, các phái đoàn Odhéra Ô-đê-ra, Garnier Gạc-ni-ê và Bernard Bẹc-na nghiên cứu con đường đi từ Sài Gòn lên Đà Lạt dài khoảng 300km đã được Thouard gợi ý, đề nghị một con đường đi thẳng từ Đà Lạt đến Biên Hoà bằng cách dùng đoạn Đà Lạt – Phan Rang, sau đó đường tách ra từ Klong, vượt sông Đa Nhim, đi ngang qua Djiring và xuống thung lũng sông La Ngà để tiếp nối với con đường sắt ven biển về hướng Tánh đoàn Guynet Guy-nê 1899 và Buvigner Buy-vi-nhê 1900 lập đường Phan Rang – Xóm Gòn – Đrăn – Đà 1901, tổ chức các cơ sở tiếp tế cho Đà Lạt qua ngã đường Phan Rang – Đà Lạt, lập các trạm dọc đường, xây dựng vài căn nhà gỗ dành cho toàn quyền, bệnh viện, công sứ và cảnh binh. Một viên thị trưởng được chỉ còn ở Hà Nội, Doumer đã lập một chương trình xây dựng Đà Lạt. Theo chương trình này, Đà Lạt là một thành phố toàn vẹn với các trụ sở hành chánh hoạt động về mùa hè, các trường trung học và doanh trại quân đội. Bản đồ phân lô đã bố trí các công trình kiến trúc từ dinh toàn quyền đến nhà ở của y tá, văn phòng công chánh, thuế vụ, thú y, thanh tra tài chánh, nông nghiệp,… Sở cảnh sát ở bên cạnh giải trí trường. Toà thị chánh rộng 306,88m2 với nhiều phòng. Nước được dự kiến cung cấp cho dân, nguồn nước có thể thoả mãn trong tương lai cho dân. Nước được lọc bằng phương pháp ozon hoá và có thể cả tia cực tím. Năng lượng thuỷ điện của các thác nước ở Ăn Krô-ét với nhà máy mã lực sẽ cung cấp điện cho thành phố. Năm 1902, Doumer về Pháp, dự án đồ sộ của ông ngưng lại, kinh phí bị cắt, những công trình xây dựng dở dang. Ở Đà Lạt chỉ còn vài nhân vật một viên thị trưởng, một giám binh và một trưởng trạm nông nghiệp. Đà Lạt triền miên trong một giấc ngủ dài hơn 10 năm…Trong thời gian này, các phái đoàn Beylié Bây-li-ê 1903, Pennequin Pen-nơ-ken 1904, bác sĩ Grall Gran 1904, Bizar Bi-da 1905, Garnier 1906, Cunhac 1907, Ducla Đuy-cla Bộ Công chánh, bác sĩ Vassal Viện Pasteur vẫn nghiên cứu về Lang Bi-an và những con đường lên cao nguyên, kiến nghị xin tiếp tục xây dựng Đà Lạt, một địa điểm nghỉ dưỡng rất lý tưởng.“Đà Lạt! Tám hay mười mái nhà tranh của người Việt, một nhà sàn bằng ván thô sơ dành cho lữ khách, một vòi nước, quảng trường chợ, một nhà bưu điện đơn sơ. Trên một ngọn đồi, sau hàng rào và giữa rặng thông xanh, vài căn nhà gạch của trung tâm hành chánh Đà Lạt, vì chế độ cai trị ở đây thật đặc biệt có một hội đồng và cả một viên thị trưởng. Ông Champoudry Săm-pu-đry – Thị trưởng Đà Lạt – nguyên Cố vấn Hội đồng thành phố Pa-ri bị thất cử được Doumer đem sang đây và coi như người sáng lập Đà Lạt. Còn cư dân? Vài chục người Việt bị đày, vài khách người Âu đi công tác hay trắc địa, những người thợ săn hay lữ khách hiếm hoi cùng đoàn tuỳ tùng. Tài nguyên? Gần như không có gì hết; không có một khoản ngân sách đáng kể, không có một sự trợ giúp nào cả. Vốn là dược sĩ chuyên trách về vấn đề vệ sinh thành phố Pa-ri, ông thích thú thiết kế hệ thống thoát nước trong thành phố tương lai dựng lên trên sa mạc này và chờ đợi…Trung tâm hành chánh của Đà Lạt không được nới rộng thêm chút nào, vẫn thuộc về tỉnh Phan Rang. Để tránh những sự tranh chấp về quyền hạn, ông Canivey Ca-ni-vây – Đại diện của Công sứ – sống với gia đình và thuộc hạ cách xa 3km, ngoài phạm vi của Champoudry. Nơi đây, ông đích thực là chủ nhân, cai quản một vùng Thượng rộng lớn, để lại cho đối thủ bất hạnh của ông vài chục người Việt thường ra vào trong một làng những là một người am hiểu miền Thượng, ông còn là một tay thiện xạ có lẽ một phần vì ham thích nhưng chắc chắn vì hoàn cảnh bắt đây không có thịt nào khác ngoài thịt rừng; về rau, chỉ có vài loại rau do người Thượng mang đến hay những người lính tự trồng trọt. Phải thường xuyên chống lại cọp và beo rất nhiều trong khắp vùng. Chuyện cọp là chuyện thường ngày, không phải là chuyện vui đùa bịa đặt mà là một thực tế đáng lo ngại. Chó, ngựa, nhiều người giúp việc, nhiều người bưu trạm đã bị cọp vồ; nhiều người Âu cũng cùng chung số khi ăn tối ở đồn cảnh binh, ông Canivey cho bốn người cầm đuốc đưa tôi về vì đường đi rất nguy hiểm từ khi mặt trời lặn. Ông nói với tôi rằng tôi đã lầm khi đến đây một mình. Xem thêm Những con chó rừng còn nguy hiểm hơn nữa. Đây là một loại chó cao gần bằng cái bàn, ốm nhom nhưng cực kỳ hung dữ. Chúng kéo đi hàng đàn và đuổi theo con mồi không biết mệt. Chúng tấn công cả cọp và thường chiến đấu đến cùng, dù phải bỏ thây vài mạng. Một lần, con chó của đại uý Lavit La-vi – một người thợ săn dũng cảm – bị một đàn chó rừng đuổi theo đến tận trại. Chúng chỉ chịu bỏ đi khi tất cả mọi người trong trại vội vàng chạy ra xua đuổi chúng. Tôi đã từng nghe nói về những con chó rừng ở Quy Nhơn, nhưng những con chó rừng ở đây còn dễ sợ nhiên, Đà Lạt thiếu những trò giải trí quyến rũ. Ở trong nhà gỗ và ngủ trên giường gỗ không hấp dẫn du khách chút nào! Không có cỏ cho ngựa và cám bán với giá cắt cổ”. Post navigation Những hình ảnh sau đây được chụp ở Đà Lạt hơn 100 năm trước, vào thời điểm mà phố núi này bắt đầu được gọi bằng những mỹ danh là “thủ đô mùa hè” của Đông Dương, là “đô thị nghỉ dưỡng”, một khu nghỉ mát ở trên cao. Lúc này hàng loạt công trình lớn mới được bắt đầu xây dựng ở Đà Lạt sau khi tuyến xe lửa Đà Lạt – Phan Rang đã đi vào hoạt động được một nửa từ Phan Rang lên đến Xóm Gòn, giáp với Lâm Đồng hiện nay, giao thông đường bộ cũng thuận tiện hơn bằng việc mở rộng con đường Phan Thiết – Di Linh – Đà Lạt. Có một sự nhầm lẫn phổ biến khi nói về sự hình thành thành phố Đà Lạt từ thế kỷ 19, đó là hầu hết những câu chuyện về lịch sử Đà Lạt đều có điểm giống nhau, nói rằng cao nguyên Lang Bian được bác sĩ Yersin phát hiện ra vào ngày 21/6/1893. Tuy nhiên thực tế Yersin không phải là người Châu Âu đầu tiên đặt chân đến đây. Khi vùng đất này chính thức trở thành thuộc địa của Pháp năm 1867, ý thức được sự thiếu hiểu biết về phần lớn lãnh thổ Nam kỳ thuộc quyền quản lý của mình, chính quyền Pháp ở Nam kỳ đã đưa ra hàng loạt các cuộc thám hiểm thăm dò tại Tây Nguyên vào đầu những năm 1880. Chuyến thám hiểm đầu tiên được bác sĩ Paul Neis và trung úy Albert Septans thực hiện năm 1881, họ đã đến cao nguyên Lang Bian, ngược thượng lưu sông Đồng Nai để lên tận vùng đầu nguồn. Sau đó là hàng loạt cuộc thám hiểm khác nữa rồi mới đến chuyến đi của bác sĩ Yersin. Dù không phải là người đầu tiên, nhưng cuộc thám hiểm của Yersin lên Lang Bian vào năm 1893 có ý nghĩa đặc biệt, có thể xem là tiền đề cho việc khai sinh ra Đà Lạt. Chuyến đi của ông được Bộ giáo dục ở thuộc địa giao cho nhiệm vụ thám hiểm khoa học, đánh giá tiềm năng phát triển và các nguồn lực chưa được khai thác. Ngoài ra Toàn quyền lúc đó là De Lanessan giao cho Yersin nhiệm vụ thực tế hơn Nghiên cứu phương án làm tuyến đường bộ đi từ Sài Gòn thâm nhập trực tiếp vào xứ sở người Thượng. Rồi sau đó, một sự kiện quan trọng khác ảnh hưởng sâu sắc đến việc xây dựng Đà Lạt, đó là tình hình bệnh tật của lính Pháp khi phải đối mặt với thời tiết khắc nghiệt của miền nhiệt đới, nhiều bệnh nhân nặng thậm chí phải được thuyên chuyển về lại chính quốc bằng tàu biển để được sống lại trong bầu không khí ôn đới, hy vọng sức khỏe được phục hồi nhanh hơn. Tuy nhiên biện pháp này tốn rất nhiều chi phí nhưng không đạt được hiệu quả như mong muốn, thậm chí có nhiều binh lính phải bỏ mạng trên tàu trong nhiều tháng lênh đênh trên biển vượt đại dương. Vì vậy, trong nhiệm kỳ của toàn quyền Paul Doumer vào năm 1897, ông truyền đạt đến bác sĩ Yersin về mong muốn của mình là xây dựng một trạm điều dưỡng ở trên núi, nơi các quan chức và kiều dân có thể phục hồi sức lực nhanh chóng. Bác sĩ Yersin đã phản hồi lại rằng cao nguyên Lang Bian mà ông thám hiểm vài năm trước đó đáp ứng đầy đủ các điều kiện thích hợp để xây dựng một trạm điều dưỡng ở trên núi. Vùng đất này còn nguyên sơ chưa từng được khai thác nên rất thuận lợi để người Pháp xây dựng một thành phố thực thụ mang phong cách Châu Âu đúng như ông Doumer mong muốn. Tuy nhiên để được như vậy thì có rất nhiều việc phải làm. Thời gian sau đó, việc xây dựng nơi này thành một thành phố nghỉ dưỡng diễn ra khá chậm chạp vì phải cần một ngân sách vô cùng lớn để làm đường giao thông rồi đưa số lượng vật liệu khổng lồ vượt vài trăm ki lô mét lên nhiều quả núi. Lúc đó Đà Lạt vẫn là một vùng sơn cước bị cô lập với thế giới bên ngoài. Cho đến năm 1910, Đà Lạt vẫn sống trong lay lắt vì ngân quỹ trống rỗng, mọi việc bị đình trệ. Tình hình bắt đầu có tiến triển hơn kể từ năm 1913, năm mà Đà Lạt được sáp nhập vào khu Di Linh, và toàn quyền Đông Dương lúc đó là Albert Sarraut muốn biến nơi này thành địa điểm nghỉ mát trên cao số một của toàn Đông Dương. Thời điểm này, người Pháp có mặt ở Đông Dương rất đông đúc, họ ngày càng quan tâm đến nơi nghỉ mát có khí hậu giống ở chính quốc. Nghị định ngày 6/1/1916 đã chính thức hóa việc thành lập cùng lúc tỉnh Lang Bian và thị xã Đà Lạt, được Toàn quyền Đông Dương quản lý trực tiếp. Giai đoạn từ thập niên 1920 trở về sau được xem là thời của sự trỗi dậy của một thành phố. Để phục vụ cho số lượng khách du lịch Châu Âu tăng mạnh đến nơi này, toàn quyền Đông Dương lúc đó là Ernest Roume đã ra lệnh xây biệt thự và một khách sạn tráng lệ chưa từng có, khách sạn mang tên Lang Bian Palace, sau này được biết với tên Dalat Palace và vẫn còn cho đến hiện nay. Diện mạo nguyên thủy của Lang Bian Palace mang phong cách cổ điển với các trang trí kiểu nghệ thuật rococo thịnh hành vào thế kỷ 18 ở Pháp. Diện mạo của Dalat Palace của ngày nay được chỉnh sửa lại từ năm 1943 để nó mang đường nét vuông vắn hiện đại hơn. Mời các bạn xem lại hình ảnh Lang Bian Palace 100 năm trước Khuôn viên ᴄủa Lanɡbian Palaᴄе rộnɡ đến hơn 40 nɡhìn mét vuônɡ, ᴄhunɡ quanh là vườn hᴏa, thảm ᴄỏ, rừnɡ thônɡ. Có thể nói sự đồ sộ ᴄủa Lanɡbianɡ Palaᴄе hᴏàn tᴏàn áρ đảᴏ mọi ᴄônɡ trình ᴄủa Đà Lạt về sau này. Vàᴏ thuở sơ khai ᴄủa Đà Lạt, Lanɡ bianɡ Palace đượᴄ xây dựnɡ ở νị trí quy hᴏạᴄh dành riênɡ, ᴄó rất nhiều lợi thế. Cận ᴄảnh là hồ Xuân Hươnɡ, đồi Cù,… Ở phía xa là dãy núi Lanɡ Bianɡ xanh thẳm. Kháᴄh sạn này ᴄó hệ thốnɡ bậᴄ thanɡ trải dài thеᴏ sườn đồi, từ phía Hồ Xuân Hươnɡ đến tận lối νàᴏ ᴄhính. Chi tiết này làm ᴄhᴏ kháᴄh sạn Lan Bian Palaᴄе thêm phần uy nɡhi, duyên dánɡ mà khônɡ kháᴄh sạn nàᴏ ᴄó đượᴄ. Khách sạn có 3 tầnɡ với 43 phòng, đượᴄ tranɡ bị đầy đủ tiện nɡhi νà xa hᴏa nhất, như dàn nhạᴄ, rạp ᴄhớp bónɡ, phònɡ khiêu νũ, phònɡ tập thể dụᴄ, sân tеnnis, ᴄỡi nɡựa, νườn rau riênɡ νà một nhà hànɡ Pháp. Nɡᴏài ra ᴄòn 2 phònɡ họp νới sứᴄ ᴄhứa 100 nɡười. Từ bên trên Langbiang Palace nhìn xuống Cũng trong thời gian này đầu thập niên 1920, chính quyền cho đào một cái hồ nhân tạo ngay giữa trung tâm thành phố, và đến nay nó vẫn là một biểu tượng của Đà Lạt, đó là Hồ Xuân Hương ngày nay. Nhà thủy tạ trên Hồ Xuân Hương – du Lac Hồ Xuân Hương khi chưa được mở rộng. Đằng xa là Lang Bian Palace Một số hình ảnh Chợ Cũ Đà Lạt ở vị trí sau này là Ấp Ánh Sáng Những hình ảnh khác của Đà Lạt thập niên 1920 Nhà thờ Chánh Tòa đầu tiên của Đà Lạt, chỉ tồn tại trong khoảng 2 năm Năm 1917, một linh mụᴄ ᴄó tên là Niᴄᴏlas Cᴏuνеur đã đến Đà Lạt để tìm kiếm một địa điểm xây dựnɡ một νiện nɡhỉ dưỡnɡ ᴄhᴏ ᴄáᴄ ɡiáᴏ sĩ νà ônɡ đã ᴄhᴏ xây dựnɡ một nhà ɡiáᴏ dưỡnɡ nɡay νị trí sau nhà thờ ᴄᴏn Gà hiện nay. Vàᴏ đầu thánɡ 5 năm 1920, ɡiám mụᴄ Quintᴏn ɡiám quản tổnɡ tòa tại Sài Gòn đã quyết định thành lập Giáᴏ Phận Đà Lạt νà bổ nhiệm linh mụᴄ Frédériᴄ Sidᴏt làm ᴄha sở đầu tiên. Một trᴏnɡ nhữnɡ νiệᴄ làm quan trọnɡ ᴄủa Cha Sidᴏt là xây dựnɡ một nɡôi thánh đườnɡ. Kíᴄh thướᴄ ᴄủa nɡôi nhà thờ ᴄhánh tòa đầu tiên ᴄủa Đà Lạt này khá khiêm tốn ᴄhiều dài 24m, rộnɡ 7m νà ᴄaᴏ 5m, xây bên ᴄạnh Dưỡnɡ νiện đã ᴄó trướᴄ đó. Cửa ᴄhính nhà thờ đượᴄ ᴄấu trúᴄ thеᴏ hình νònɡ ᴄunɡ nhọn ᴏɡiνal, đượᴄ ᴄhạm trổ νà sơn sᴏn thiếp νànɡ kiểu Á Đônɡ. Trên νònɡ ᴄunɡ ᴄửa ᴄhính, ᴄó khắᴄ dònɡ ᴄhữ bằnɡ tiếnɡ La-tinh “HIC DOMUS EST DEI” đây là nhà ᴄủa Thiên Chúa. Nhà thờ Chánh Tòa đầu tiên của Đà Lạt trong dịp Noel cách đây tròn 100 năm – Trên đồi dinh tỉnh trưởng – Dinh tỉnh trưởng Đà Lạt – Biệt thự nghỉ mát của Thống đốc Nam Kỳ thập niên 1920. Trước 1975 là tòa Hành chánh tỉnh Tuyên Đức. Nay là UBND Tỉnh Lâm Đồng – Sân tennis – Đường vào Dalat từ ngả đèo Mimosa – Bưu điện – Khách sạn ở Đà Lạt 100 năm trước – Cam Ly – – – – – – Thác Gougah còn có tên gọi là thác Ổ Gà ở Đức Trọng – – – – – Trường lycée Yersin – – Phía xa là lycée Yersin lúc đang xây – Trường Petit lyceé, sau này là trường tiểu học Yersin – Petit lyceé – Ecole élémentaire de Dalat, nay là trường tiểu học Đoàn Thị Điểm đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa – – – Bên trong ga Đà Lạt Dốc trong hình ngày nay là đường Lê Đại Hành, phía xa là đập Ông Đạo đang được xây dựng – Tuyến đường xe lửa nối Phan Rang đến Đà Lạt được tiến hành từ năm 1903, đến năm 1916 mới hoàn thành được một nửa và khánh thành tuyến Phan Rang đến đoạn ranh giới Ninh Thuận – Lâm Đồng hiện nay. Đến năm 1932 mới thông tuyến Phan Rang đến Đà Lạt Một số tòa nhà nổi tiếng ở Đà Lạt được xây vào thập niên 1930 90 năm trước Khách sạn Du Parc được khánh thành vào năm 1932. Khách sạn mang lối trang trí tinh tế kiểu Pháp, trần nhà cao vợi, sàn gỗ cổ kính. Khách sạn Du Parc đóng cửa sau năm 1975 và mở lại năm 1997 với cái tên Novotel Dalat, đến năm 2010 thì đổi lại tên cũ. – Tòa nhà viện Pasteur Đà Lạt được khởi công xây dựng vào năm 1932 và hoàn thành vào tháng 6 năm 1935. Đến năm 1936, theo đề xuất của bác sĩ Alexandre Yersin, chính quyền Pháp quyết định thành lập Viện Pasteur Đà Lạt, cơ sở cuối cùng trong chuỗi các Viện Pasteur tại Đông Dương. Giống như phần lớn các công trình kiến trúc ở Đà Lạt, Viện Pasteur có bố cục tổng thể theo hình khối nằm ngang ổn định, gắn kết chặt chẽ với mặt đất. Công trình gồm hai tầng, mặt ngoài đối xứng gần như hoàn hảo, được trang trí bởi những cửa sổ kiểu cách đa dạng, một phần tường tầng trệt xây theo lối thô giáp. Kiến trúc của Viện Pasteur Đà Lạt chịu nhiều ảnh hưởng từ trào lưu kiến trúc mới. Công trình là tổ hợp của những mảng khối hình chữ nhật, các hình khối mạnh mẽ, đường nét đơn giản và rõ ràng. Nhìn từ ngoài vào, mặt chính của viện trang trí một chân dung Louis Pasteur đắp nổi và dòng chữ Institut Pasteur ở phía trên. Mặt đứng của công trình phản ánh trung thực cấu trúc của mặt bằng. Hệ mái bằng có phần tường xây cao hơn mái hắt, một nét mới trong hình thức kiến trúc thời kỳ này. Xung quanh viện bao bọc bởi một số biệt thự, trước đây vốn là nơi ở của các bác sĩ làm việc trong viện. – Nhà ga được người Pháp xây dựng từ năm 1932 đến 1938 thì hoàn thành, là nhà ga đầu mối trên tuyến Đường sắt Phan Rang-Đà Lạt dài 84 km. Nhà ga có phong cách kiến trúc độc đáo, có ba mái hình chóp, là cách điệu ba đỉnh núi Langbiang hoặc nhà rông Tây Nguyên. – Dinh 2 được xây từ năm 1932, là nơi nghỉ dưỡng của toàn quyền Đông Dương Đông Kha TTO - “Đà Lạt - bản đồ sáng lập thành phố” là tên triển lãm vừa được Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Lâm Đồng giới thiệu đến đông đảo người dân và du khách tại khu triển lãm Hòa Bình TP Đà Lạt chiều 9-12. Phóng toMột góc triển lãm "Đà Lạt - bản đồ sáng lập thành phố” - Ảnh PHAN THÀNHTriển lãm đã giới thiệu đến công chúng 40 bản đồ là hình ảnh về lịch sử TP Đà Lạt từ buổi đầu được khám phá vào cuối thế kỷ 19 cho đến những dự án quy hoạch Đà Lạt năm 2030, tầm nhìn 2050. Để có được triển lãm như thế này, các nhà nghiên cứu hai nước Pháp - Việt phải mất rất nhiều thời gian tìm hiểu tại các trung tâm lưu trữ ở nhiều nơi như Trường Viễn Đông Bác Cổ Pháp, Viện Địa lý quốc gia Pháp, Trung tâm nghiên cứu châu Á thuộc ĐH Rikkyo Tokyo, Nhật… và của một số nhà sưu tập, nghiên cứu khác. Đây là một trong nhiều hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện Tuần văn hóa Pháp tại Đà Lạt diễn ra từ ngày 9 đến 15-12. Triển lãm mở cửa đón người xem đến hết ngày 30-12. Phóng toBản đồ Đà Lạt 1950 - Ảnh PHAN THÀNHPhóng toĐà Lạt trong sương mù 1923 - Ảnh PHAN THÀNH chụp lạiPhóng toHọa đồ về tổng quát Đà Lạt 1906 - Ảnh PHAN THÀNHPhóng toThung lũng Lan Gà và Đồng Nai Thượng 1984 - Ảnh PHAN THÀNHPhóng toCon đường từ Sài Gòn tới núi Lang Bian qua lưu vực sông Đồng Nai - Ảnh PHAN THÀNH Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0 Chuyển sao tặng cho thành viên x1 x5 x10 Hoặc nhập số sao Tỉnh Tuyên Đức được thành lập theo Sắc lệnh số 261-NV ngày 19/5/1958 của Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa, trên cơ sở địa phận đô thị Đà Lạt và quận Dran của tỉnh Lâm Đồng. Tỉnh Tuyên Đức gồm 3 quận, 11 tổng, 28 xã theo Nghị định số 592-BNV/NC7/NĐ ngày 30/10/1958 của Tổng thống Việt Nam Cộng Hòa Quận Đơn Dương Dran cũ có 4 tổng Lạc Mỹ, Linh Nhân, Tu Trang, Xuân Lạc. Quận Đức Trọng có 4 tổng Dinh Tân, Mỹ Lệ, Ninh Thanh, Sơn Binh. Quận Lạc Dương có 3 tổng Đa Tân, Nhân Lạc, Phước Thọ. Ngày 7/9/1967, tỉnh lỵ tỉnh Tuyên Đức được dời khỏi thị xã Đà Lạt đến xã Tùng Nghĩa, quận Đức Trọng. Từ năm 1976, tỉnh Tuyên Đức được sáp nhập vào tỉnh Lâm Đồng. Đà Lạt Hoàng Hôn năm 1967 – Hồ Xuân Hương Địa bàn tỉnh Tuyên Đức cũ hiện nay tương ứng với thành phố Đà Lạt và các huyện Đức Trọng trừ xã Ninh Gia, Đơn Dương, Lạc Dương, Đam Rông và một phần huyện Lâm Hà cùng thuộc tỉnh Lâm Đồng ngày nay. Đà Lạt Hoàng Hôn năm 1967 – Phía trước là Hồ Xuân Hương LỊCH SỬ TÊN GỌI ĐÀ LẠT Địa danh Đà Lạt được bắt nguồn từ chữ Đạ Lạch, tên gọi của con suối Cam Ly. Khởi nguồn từ huyện Lạc Dương, dòng suối Cam Ly chảy qua khu vực Đà Lạt theo hướng Bắc – Nam, trong đó đoạn từ khoảng Hồ Than Thở tới thác Cam Ly ngày nay được gọi là Đạ ngôn ngữ của người Thượng, Da hay Dak có nghĩa là nước, tên gọi Đà Lạt có nghĩa nước của người Lát, hay suối của người Lát người Cơ Ho. Trong một bài phỏng vấn đăиg trên tạp chí Revue Indochine tháng 4 năm 1944, côɴԍ sứ Cunhac, một trong những người tham gia xây dựng thành phố từ ngày đầu, đã nói “Cho mãi tới những năm sau này, khung cảnh ban sơ νẫи không có gì thay đổi. Ở tại chỗ của cái hồ nước trước đó, con suối nhỏ của bộ lạc người Lát đã chảy qua và người ta đã gọi suối này là Đà Lạt”. Đà Lạt 1970-71 Photo by John Aires Vào thời kỳ đầu, các bản đồ cũng như sách báo thường chỉ nhắc đến địa danh Dankia hay Lang Biang. Nhưng sau khi Đà Lạt được chọn làm nơi nghỉ dưỡng thay vì Dankia, và đặc biệt từ khi nơi đây trở thành một thành phố, địa danh Đà Lạt mới xuất hiện thường xuyên. Những người có côɴԍ kiến thiết thành phố còn sáng tạo một câu cách ngôn khéo léo bằng tiếng La Tinh Dat Aliis Laetitiam Aliis Temperiem, có nghĩa Cho người này nguồn vui, cho kẻ khác sức khỏe. Đà Lạt 1970-71 Photo by John Aires Tác giả André Morval đã viết câu cách ngôn chiết тự này ở đầu một bài báo nhan đề Dalat Cité de la Jeunesse với nội dung “Những người khai sinh ra nơi nghỉ mát trên miền núi danh tiếng của chúng ta đã xác định một cách rất hợp lý những nét hấp dẫn và những đặc tính tốt bằng một câu cách ngôn ghép chữ đầu rất khéo léo để liền theo huy hiệu thành phố”. Năm 1937, khi xây dựng chợ Đà Lạt mới thay cho ngôi chợ cũ bằng gỗ bị cháy, người ta đã đề dòng chữ Dat Aliis Laetitiam Aliis Temperiem trên tường đầu hồi của côɴԍ trình, phía trên là huy hiệu thành phố hình tròn, tạc hình một đôi thanh niên nam nữ người dân tộc. Đà Lạt 1970-71 Photo by John Aires Với khí hậu ôn hòa, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp và những di sản kiến trúc Pháp phong phú, Đà Lạt còn được gọi bằng nhiều cái tên khác như “Thành phố mù sương”, “Thành phố ngàn thông”, “Thành phố ngàn hoa”, “Xứ hoa Anh Đào” hay “Tiểu Paris”. ĐÀ LẠT THỜI SƠ KHAI Vùng cao nguyên Lâm Viên từ xa xưa là địa bàn cư trú của người Lạch, người Chil và người Srê thuộc dân tộc Cơ Ho. Cuối thế kỷ 19, nhiều nhà thám hiểm người Pháp đã thực hiện những chuyến đi xuyên sâu vào vùng đất này. Tiên phong trong số họ là bác sĩ Paul Néis và trung úy Albert Septans với chuyến thám hiểm thực hiện đầu năm 1881. Năm 1893, nhận nhiệm vụ từ Toàn quyền Jean-Marie de Lanessan, bác sĩ Alexandre Yersin đã tiến hành khảo ѕáт một tuyến đường bộ từ Sài Gòn xuyên qua vùng đất của người Thượng và kết thúc ở một địa điểm trên bờ biển Trung Kỳ. Ngày 21 tháng 6 năm 1893, trên hành trình thám hiểm, Alexandre Yersin đã tới cao nguyên Lâm Viên. Năm 1897, trong khi tìm kiếm một địa điểm để xây dựng trạm nghỉ dưỡng station balnéaire d’altitude cho người Pháp ở Đông Dương, Toàn quyền Paul Doumer gửi thư hỏi ý kiến Alexandre Yersin. Khi nhận được thư của Paul Doumer, Alexandre Yersin gợi ý chọn cao nguyên Lâm Viên, một vùng đất lý tưởng thỏa mãn đầy đủ các điều kiện độ cao thích hợp, diện tích đủ rộng, nguồn nước bảo đảm, khí hậu ôn hòa và có thể thiết lập đường giao thông. Cuối tháng 3 năm 1899, Paul Doumer cùng với Alexandre Yersin đích thân đến khảo ѕáт thực tế tại cao nguyên Lâm Viên. Dự án xây dựng Đà Lạt bị gián đoạn khi Toàn quyền Paul Doumer trở về Pháp vào năm 1902 và Toàn quyền Paul Beau, người kế vị, thì không sốt sắng gì về việc xây dựng thị trấn miền núi. Mặc dù vậy, trong khoảng thời gian tiếp theo, nhiều đoàn khảo ѕáт νẫи được gửi đến cao nguyên Lâm Viên để nghiên cứu và các tuyến đường giao thông tới Đà Lạt cũng dần hình thành. Đà Lạt 1970-71 Photo by John Aires Giữa thập niên 1910, Chiến тʀᴀɴн thế giới thứ nhất bùng иổ khiến nhiều người Pháp không thể về quê hương trong những kỳ nghỉ, Đà Lạt dần trở thành nơi họ tìm đến để tìm chút gì của nước Pháp miền ôn đới. Ngày 20 tháng 4 năm 1916, Hội Đồng Phụ Chính của vua Duy Tân thông báo Dụ thành lập thị tứ Đà Lạt. Toàn quyền Maurice Long đi thêm bước nữa khi bổ nhiệm Ernest Hébrard làm chủ sự quy hoạch thị trấn Đà Lạt. Hébrard là người chủ trương dùng mẫu kiến trúc cổ điển Âu châu nhưng thêm vào đó một số trang trí thuộc mỹ thuật Việt Nam để tạo ra phong cách riêng mà ông gọi là une architecture indochinoise. Hébrard đã thực hiện lối kiến trúc này trong những côɴԍ trình khác như tòa nhà của Viện Viễn Đông Bác cổ, Hà Nội. Nay lối kiến trúc này được áp dụng quy mô hơn ở Đà Lạt. Đà Lạt 1970-71 Photo by John Aires Đặc biệt là Hébrard vẽ đồ án có vườn hoa, trường sở, sân vận động, biệt thự nhưng hoàn toàn không có côɴԍ xưởng sản xuất để giữ y nguyên không gian trong lành và yên tĩnh của thị trấn này. Trong vòng ba mươi năm, từ một địa điểm hoang vu, một thành phố đã hình thành với đầy đủ hệ thống cơ sở hạ tầng, các trường học, вệин viện, khách sạn, côɴԍ sở và dinh diện tích tổng cộng là 1760 ha, thì 500 ha được cнíɴн quyền quy hoạch cho các cơ sở côɴԍ chánh, 185 ha thuộc nhà binh, 173 ha cho côɴԍ chức và 206 cho dân bản xứ. Phần còn lại còn lại non 700 ha thì bán cho người Pháp. Đà Lạt 1970-71 Photo by John Aires Tới thập niên 1940, Đà Lạt bước vào giai đoạn cực thịnh của thời kỳ Pháp thuộc, “thủ đô mùa hè” của toàn Liên bang Đông Dương. Trong những năm cнιếɴ тʀᴀɴн, thành phố νẫи giữ vai trò một trung tâm du lịch nghỉ dưỡng và khoa học giáo dục của Việt Nam Cộng Hòa. Dưới thời Tổng thống Ngô Đình Diệm, nhiều trường học, trung tâm văи hóa và các côɴԍ trình kiến trúc tiếp tục ra đời. Đà Lạt cũng là nơi định cư của nhiều người ᴅι cư từ miền Bắc. Nhưng kể từ năm 1964, khi cuộc cнιếɴ тʀᴀɴн Việt Nam bước vào giai đoạn khốc liệt, việc phát triển đô thị ít được coi trọng, thay vào đó là sự xuất hiện của những côɴԍ trình phục vụ cho mục đích quân sự. Đà Lạt 1970-71 – Trung Tâm Huấn Luyện Cảnh Sát Dã Chiến. Photo by John Aires Sau cнιếɴ тʀᴀɴн, Đà Lạt tiếp tục bước vào một thời kỳ khó khăи khi phải đối mặt với vấn đề lương thực và thực phẩm, việc xây dựng phát triển thành phố vì thế không còn được chú tích canh tác nông nghiệp mở rộng đã ảnh hưởng nhiều tới cảnh quan thiên nhiên và môi sinh của thành lịch Đà Lạt giai đoạn này cũng trầm lắng bởi sự khó khăи chung của nền kinh tế Việt cuối thập niên 1980, đầu thập niên 1990, thành phố dần phát triển trở lại với làn sóng khách du lịch tìm tới ngày một đông và hệ thống cơ sở hạ tầng tiếp tục được xây dựng. Sau năm 1975, thành phố Đà Lạt có 6 phường đánh số thứ тự từ 1 đến 6 và 3 xã Tà Nung, Xuân Thọ, Xuân Trường. Đà Lạt 1970-71 – Hồ Xuân Hương Photo by John Aires Đà Lạt 1970-71 Photo by John Aires Đà Lạt 1970-71 Photo by John Aires Đà Lạt 1970-71 – Tiệm vàng là nhà nhạc mẫu của Kiến Trúc Sư Ngô Viết Thụ. Photo by John Aires Đà Lạt 1970-71 Photo by John Aires Đà Lạt 1970-71 Photo by John Aires Phi Trường Liên Khương Đồn Cam Ly Rạp Hòa Bình – Ảnh năm 1967 Nhà Thờ Đà Lạt Dalat 1969 Photo by Ron Sanders Không ảnh trung tâm Đà Lạt Đà Lạt 1961 – Bên trong chợ Đà Lạt mới xây dựng xong. by John Dominis Đà Lạt 1961 – Bên trong chợ Đà Lạt mới xây dựng xong. by John Dominis Đà Lạt 1961 – Bên trong chợ Đà Lạt mới xây dựng xong. by John Dominis Đà Lạt là một thành phố thuộc cao nguyên Lâm Viên, nằm ở độ cao trung bình so với mực nước biển. Trải qua 115 hình thành và phát triển, Đà Lạt đã trở thành trung tâm chính trị, kinh tế và văn hoá của tỉnh Lâm Đồng, đồng thời là một trong những trung tâm du lịch, nghỉ dưỡng nổi tiếng của cả nước và khu vực. Với nhiều cảnh quan đẹp, Đà Lạt là một trong những thành phố du lịch nổi tiếng nhất của Việt Nam. Trong thời Pháp thuộc, tên tiếng Latin Dat Aliis Laetitiam Aliis Temperiem có nghĩa là “cho những người này niềm vui, cho những người khác sự mát mẻ”. Đà Lạt được mệnh danh là thành phố hoa, thành phố tình yêu, thành phố mùa xuân, thành phố sương mù. Vùng cao nguyên Lâm Viên từ xa xưa là địa bàn cư trú của người Lạch, người Chil và người Srê thuộc dân tộc Cơ Ho. Cuối thế kỷ 19, nhiều nhà thám hiểm người Pháp đã thực hiện những chuyến đi xuyên sâu vào vùng đất này. Tiên phong trong số họ là bác sỹ Paul Néis và trung úy Albert Septans với chuyến thám hiểm thực hiện đầu năm 1881. Năm 1893, nhận nhiệm vụ từ Toàn quyền Jean-Marie de Lanessan, bác sỹ Alexandre Yersin đã tiến hành khảo sát một tuyến đường bộ từ Sài Gòn xuyên qua vùng đất của người Thượng và kết thúc ở một địa điểm trên bờ biển Trung Kỳ. Ngày 21 tháng 6 năm 1893, trên hành trình thám hiểm, Alexandre Yersin đã tới cao nguyên Lâm Viên. Năm 1897, trong khi tìm kiếm một địa điểm để xây dựng trạm nghỉ dưỡng cho người Pháp ở Đông Dương, Toàn quyền Paul Doumer gửi thư hỏi ý kiến Alexandre Yersin. Khi nhận được thư của Paul Doumer, Alexandre Yersin gợi ý chọn cao nguyên Lâm Viên, một vùng đất lý tưởng thỏa mãn đầy đủ các điều kiện độ cao thích hợp, diện tích đủ rộng, nguồn nước bảo đảm, khí hậu ôn hòa và có thể thiết lập đường giao thông. Cuối tháng 3 năm 1899, Paul Doumer cùng với Alexandre Yersin đích thân đến khảo sát thực tế tại cao nguyên Lâm Viên. Ngày 1 tháng 11 năm 1899, Doumer ký nghị định thành lập ở Trung Kỳ tỉnh Đồng Nai Thượng Haut-Donnai và hai trạm hành chính được thiết lập tại Tánh Linh và trên cao nguyên Lang Biang. Đó có thể được xem là văn kiện chính thức thành lập trạm điều dưỡng trên cao nguyên Lang Biang – tiền thân của thành phố Đà Lạt sau này. Lang Biang Đà Lạt Ngày 20 tháng 4 năm 1916, vua Duy Tân đã ra đạo dụ thành lập thị tứ, tức thị xã centre urbain Đà Lạt, tỉnh lị tỉnh Lâm Viên. Đạo dụ này được Khâm sứ Charles chuẩn y ngày 30 tháng 5 năm 1916. Trong hai thập niên 1900 và 1910, người Pháp đã xây dựng hai tuyến đường từ Sài Gòn và từ Phan Thiết lên Đà Lạt. Hệ thống giao thông thuận lợi giúp Đà Lạt phát triển nhanh chóng. Vào năm 1893, vùng Đà Lạt ngày nay hầu như hoang vắng. Đến đầu năm 1916, Đà Lạt vẫn còn là một khu thị tứ nhỏ với độ 8 căn nhà gỗ tập trung hai bên bờ dòng Cam Ly, chỉ có 9 phòng khách sạn phục vụ du khách, đến cuối năm này mới nâng lên được 26 phòng. Cuối năm 1923, đồ án thiết kế đầu tiên hoàn thành, Đà Lạt đã có dân. Ngày 31 tháng 10 năm 1920, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định chuẩn y đạo dụ ngày 11 tháng 10 cùng năm của vua Khải Định về việc thành lập thành phố commune- thành phố loại 2 Đà Lạt cùng với việc tỉnh Đồng Nai Thượng được tái lập. Nhằm biến Đà Lạt thành một trung tâm nghỉ mát ở Đông Dương, Nha giám đốc các sở nghỉ mát Lâm Viên và du lịch Nam Trung Kỳ được thành lập. Đứng đầu thành phố là một viên Đốc lý, đại diện của Toàn quyền Đông Dương. Năm 1928 chuyển tỉnh lỵ tỉnh Đồng Nai Thượng về Đà Lạt. Đà Lạt năm 1928 Tới thập niên 1940, Đà Lạt bước vào giai đoạn cực thịnh của thời kỳ Pháp thuộc, "thủ đô mùa hè" của toàn Liên bang Đông Dương. Trong những năm chiến tranh, thành phố vẫn giữ vai trò một trung tâm du lịch nghỉ dưỡng và khoa học giáo dục của Việt Nam Cộng hòa. Dưới thời Tổng thống Ngô Đình Diệm, nhiều trường học, trung tâm văn hóa và các công trình kiến trúc tiếp tục ra đời. Đà Lạt cũng là nơi định cư của nhiều người di cư từ miền Bắc. Năm 1941, Đà Lạt trở thành tỉnh lỵ tỉnh Lâm Viên Lang Biang mới tái lập. Thị trưởng Đà Lạt kiêm chức Tỉnh trưởng tỉnh Lâm Viên. Trong thời gian Thế chiến thứ hai, những người Pháp không thể về chính quốc nên họ tập trung lên nghỉ ở Đà Lạt. Nhiều nhu cầu rau ăn, hoa quả của người Pháp cũng được Đà Lạt cung cấp. Ngày 10 tháng 11 năm 1950, Bảo Đại ký Dụ số 4-QT/TD ấn định địa giới thị xã Đà Lạt. Theo Địa phương chí Đà Lạt Monographie de Dalat, năm 1953, thị xã Đà Lạt là thủ phủ của Hoàng triều Cương thổ, có diện tích là 67 km², dân số người. Sau Hiệp định Genève năm 1954, dân số Đà Lạt tăng nhanh bởi lượng người di cư từ Bắc vào Nam. Dưới chính quyền miền Nam, Đà Lạt được phát triển như một trung tâm giáo dục và khoa học. Năm 1957, Đà Lạt trở thành tỉnh lỵ tỉnh Tuyên Đức. Thị xã Đà Lạt có 10 khu phố. Nhiều trường học và trung tâm nghiên cứu được thành lập Viện Đại học Đà Lạt 1957, Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt 1959, Thư viện Đà Lạt 1960, trường Đại học Chiến tranh Chính trị 1966, trường Chỉ huy và Tham mưu 1967... Các công trình phục vụ du lịch được tiếp tục xây dựng và sửa chữa, hàng loạt biệt thự do các quan chức Sài Gòn, nhiều chùa chiền, nhà thờ, tu viện được xây dựng... Đà Lạt cũng là một điểm hấp dẫn với giới văn nghệ sĩ. Đà Lạt năm 1960 Sau 1975, với sự rút đi của quân đội và bộ máy chính quyền miền Nam, nhưng được bổ sung bởi lượng cán bộ và quận đội miền Bắc, dân số Đà Lạt ổn định ở con số khoảng 86 ngàn lịch Đà Lạt hầu như bị lãng quên. Những năm cuối thập niên 1980, đầu thập niên 1990, hàng loạt khách sạn, nhà hàng được sửa chữa, nhiều biệt thự được đưa vào phục vụ du lịch... Đà Lạt trở thành một thành phố du lịch quan trọng của Việt Nam với nhiều lễ hội được tổ chức. Cuối năm 1975 Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam quyết định Đà Lạt sẽ trở thành 1 trong 4 thành phố trực thuộc Trung ương, nhưng ngay sau đó đã điều chỉnh lại. Tháng 2 năm 1976 Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam ra Nghị định hợp nhất tỉnh Tuyên Đức, tỉnh Lâm Đồng và thị xã Đà Lạt thành tỉnh Lâm Đồng. Thị xã Đà Lạt trở thành thành phố tỉnh lỵ tỉnh Lâm Đồng. Từ cuối thập niên 1980, đầu thập niên 1990, thành phố dần phát triển trở lại với làn sóng khách du lịch tìm tới ngày một đông và hệ thống cơ sở hạ tầng tiếp tục được xây dựng. Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Đà Lạt được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận là đô thị loại II và ngày 23 tháng 3 năm 2009, Đà Lạt chính thức trở thành thành phố đô thị loại I trực thuộc tỉnh Lâm Đồng. Thành phố Đà Lạt ngày nay Nếu bạn chưa một lần đến Đà Lạt thì bạn hãy lên kế hoạch cho mình 1 chuyến đi gần nhất để trực tiếp cảm nhận vẻ đẹp của Thành phố này nhé. Tôi tin bạn sẽ không bao giờ phải hối tiếc đâu.

lich su hinh thanh da lat